Bộ Phân Tích

Uẩn Phân tích theo Kinh

1. Ngũ uẩn là sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn.

SẮC UẨN

2. Ở đây thế nào là sắc uẩn?

Bất cứ sắc gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; bên trong hoặc bên ngoài, thô hoặc tế, xấu hoặc tốt, hay là sắc nào xa gần mà gồm chung, tổng kết lại. Đây gọi là sắc uẩn.

3. Ở đây sắc quá khứ là thế nào?

Sắc nào đã qua, đã tiêu diệt, đã lìa mất, đã biến chuyển, đã biến diệt, đã biến hoại, đã sanh rồi diệt, đã vượt khỏi, gom lại thành phần quá khứ; tức là bốn đại hiển và sắc nương bốn đại hiển. Đây gọi là sắc quá khứ.

Ở đây sắc vị lai là thế nào?

Sắc nào chưa sanh, chưa có, chưa thành, chưa xuất hiện, chưa khởi phát, chưa hiện khởi, chưa sanh khởi, chưa tương sanh, chưa khởi dậy, chưa ứng khởi, chưa xẩy đến, gom lại thành phần vị lai; tức là bốn đại hiển và sắc nương bốn đại hiển. Đây gọi là sắc vị lai.

Ở đây sắc hiện tại là thế nào?

Sắc nào đang sanh, đang có, đang thành, đang xuất hiện, đang phát khởi, đang sanh khởi, đang tương sanh, đang dậy khởi, đang ứng khởi, đang sanh tồn, gom lại thành phần hiện tại; tức là bốn đại hiển. Đây gọi là sắc hiện tại.

4. Ở đây sắc bên trong thế nào?

Sắc nào thuộc bên trong của mỗi chúng sanh, thuộc phần riêng, thuộc tư hữu, thuộc cá nhân, thành do thủ; tức là bốn đại hiển và sắc nương bốn đại hiển, đây gọi là sắc bên trong.

Ở đây sắc bên ngoài là thế nào?

Sắc nào thuộc bên trong của các chúng sanh khác, nhân vật khác, thuộc phần riêng, thuộc tư hữu, thuộc cá nhân, thành do thủ tức là bốn đại hiển, và sắc nương bốn đại hiển. Đây gọi là sắc bên ngoài.

5. Ở đây sắc thô là thế nào?

Tức nhãn xứ... (trùng)... xúc xứ. Đây gọi là sắc thô.

Ở đây sắc tế là thế nào?

Tức nữ quyền... (trùng)... đoàn thực. Đây gọi là sắc tế.

6. Ở đây sắc xấu là thế nào?

Sắc nào đối với các chúng sanh, bị khinh thường, khinh khi, khinh bỉ, khinh miệt, không ái mộ, xấu xa, biết là xấu xa, cho là xấu xa, không đáng ưa chuộng, không đáng ham thích, không đáng vừa lòng, như sắc, thinh, khí, vị, xúc. Đây gọi là sắc xấu.

Ở đây sắc tốt là thế nào?

Sắc nào đối với các chúng sanh, không bị khinh thường, không bị khinh khi, không bị khinh bỉ, không bị khinh miệt, được ái mộ, tốt đẹp, biết là tốt đẹp, cho là tốt đẹp, đáng ưa chuộng, đáng ham thích, đáng vừa lòng, như sắc, thinh, khí, vị, xúc. Đây gọi là sắc tốt.

Hoặc do so sánh sắc nầy với sắc kia nên được nhận là sắc xấu sắc tốt.

7. Ở đây sắc xa là thế nào?

Tức nữ quyền... (trùng)... đoàn thực; hoặc giả có thứ sắc nào khác không cận kề, không tiếp giáp, ở xa, không gần. Đây gọi là sắc xa.

Ở đây sắc gần là thế nào?

Tức là nhãn xứ... (trùng)... xúc xứ; hoặc giả có sắc nào khác cận kề, tiếp giáp, ở gần, không xa. Đây gọi là sắc gần.

Hoặc do so sánh sắc nầy sắc kia, nên được nhận là sắc xa sắc gần.

HT Tịnh Sự

1. Ngũ uẩn là sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn. Bất cứ sắc gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; bên trong hoặc bên ngoài, thô hoặc tế, xấu hoặc tốt, hay là sắc nào xa gần mà gồm chung, tổng kết lại. Đây gọi là sắc uẩn. Sắc nào đã qua, đã tiêu diệt, đã lìa mất, đã biến chuyển, đã biến diệt, đã biến hoại...

Mục lục

1. Uẩn Phân Tích
1. Uẩn Phân tích theo Kinh
2. Uẩn Phân tích theo Vi Diệu Pháp
3. Phần Uẩn Vấn Đáp
2. Xứ Phân Tích
3. Giới Phân Tích
4. Đế Phân Tích
1. Đế Phân tích theo Kinh
2. Đế Phân tích theo Vi Diệu Pháp
3. Phần Đế Vấn Đáp
5. Quyền Phân Tích
1. Quyền Phân tích theo Vi Diệu Pháp
2. Phần Quyền Vấn Đáp
6. Duyên Khởi Phân Tích
7. Niệm Xứ Phân Tích
1. Niệm Xứ Phân tích theo Kinh
2. Niệm Xứ Phân tích theo Vi Diệu Pháp
3. Phần Niệm Xứ Vấn Đáp
8. Chánh Cần Phân Tích
9. Thần Túc Phân Tích
10. Giác Chi Phân Tích
11. Đạo Phân Tích
12. Thiền Phân Tích
13. Vô Lượng Phân Tích
14. Điều Học Phân Tích
1. Điều Học Phân tích theo Vi Diệu Pháp
2. Phần Điều Học Vấn Đáp
15. Đạt Thông Phân Tích
16. Trí Phân Tích
1. Trí Phân Tích
2. Phần xiển minh
17. Tiểu Tông Phân Tích
1. Tiểu Tông Phân Tích
2. Xiển minh
18. Pháp Tâm Phân Tích