Bộ Phân Tích › 11. Đạo Phân Tích · HT Tịnh Sự

Đạo Phân tích theo Kinh

569. Thánh đạo có tám chi như là: Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

570. Ở đây, chánh kiến là thế nào?

Tức là trí hiểu về khổ, trí hiểu về khổ tập, trí hiểu về khổ diệt, trí hiểu về khổ diệt hành lộ. Đây gọi là chánh kiến.

571. Ở đây, chánh tư duy là thế nào?

Tức là tư duy xuất ly, tư duy vô sân, tư duy bất hại. Đây gọi là chánh tư duy.

572. Ở đây, chánh ngữ là thế nào?

Tức là sự kiêng tránh lời nói dối, sự kiêng tránh lời nói đâm thọc, sự kiêng tránh lời nói độc ác, sự kiêng tránh chuyện vãn vô ích. Đây gọi là chánh ngữ.

573. Ở đây, chánh nghiệp là thế nào?

Tức là sự kiêng tránh sát sanh, sự kiêng tránh lấy vật chưa cho, sự kiêng tránh tà hạnh dục lạc. Đây gọi là chánh nghiệp.

574. Ở đây, chánh mạng là thế nào?

Nơi đây, vị Thánh đệ tử từ bỏ tà mạng, nuôi sống bằng sự chánh mạng. Đây gọi là chánh mạng.

575. Ở đây, chánh tinh tấn là thế nào?

Nơi đây, vị tỳ khưu ước vọng tinh tấn chuyên cần kiên tâm phấn đấu để không cho sanh các ác bất thiện pháp chưa sanh; ước vọng tinh tấn chuyên cần kiên tâm phấn đấu để đoạn trừ các ác bất thiện pháp đã sanh; ước vọng tinh tấn chuyên cần kiên tâm phấn đấu để phát sanh các thiện pháp chưa sanh; ước vọng tinh tấn chuyên cần kiên tâm phấn đấu để duy trì không cho sút giảm, khiến gia tăng, tiến triển, phát triển, bổ túc các thiện pháp đã sanh. Đây gọi là chánh tinh tấn.

576. Ở đây, chánh niệm là thế nào?

Nơi đây, vị tỳ khưu sống năng quán thân đối với thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, ức niệm, diệt trừ tham ưu trong đời; sống năng quán thọ đối với các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, ức niệm, diệt trừ tham ưu trong đời; sống năng quán tâm đối với tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, ức niệm, diệt trừ tham ưu trong đời; sống năng quán pháp đối với các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, ức niệm, diệt trừ tham ưu trong đời. Đây gọi là chánh niệm.

577. Ở đây, chánh định là thế nào?

Nơi đây, vị tỳ khưu ly các dục, ly các bất thiện pháp, chứng và trú Sơ thiền có tầm có tứ, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh; do vắng lặng tầm tứ, vị ấy chứng và trú Nhị thiền, nội tỉnh nhất tâm không tầm không tứ, một trạng thái hỷ lạc do định sanh; ly hỷ trú xả, ức niệm tỉnh giác, thân cảm thọ lạc, vị ấy chứng và trú Tam thiền, một trạng thái mà các Bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú; đoạn trừ lạc, đoạn trừ khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ từ trước, vị ấy chứng và trú tứ thiền phi khổ phi lạc, xả niệm thanh tịnh. Đây là chánh định.

578. Thánh đạo có tám chi như là chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

579. Ở đây, chánh kiến là thế nào?

Nơi đây, vị tỳ khưu tu tập chánh kiến, y cứ viễn ly, y cứ ly tham, y cứ đoạn diệt, hướng đến xả ly.

..Tu tập chánh tư duy... (trùng)...

..Tu tập chánh ngữ... (trùng)...

..Tu tập chánh nghiệp... (trùng)...

..Tu tập chánh mạng... (trùng)...

..Tu tập chánh tinh tấn... (trùng)...

..Tu tập chánh niệm... (trùng)...

..Tu tập chánh định, y cứ viễn ly, y cứ ly tham, y cứ đoạn diệt, hướng đến xả ly.

Dứt phần phân theo kinh