Bộ Phân Tích › 17. Tiểu Tông Phân Tích › Xiển minh · HT Tịnh Sự

XIỂN MINH PHẦN BỐN CHI

961. Trong ấy, thế nào là bốn lậu?

Tức dục lậu, hữu lậu, kiến lậu, vô minh lậu.

Ở đây dục lậu là sao? Đối với các dục, chi là sự ước muốn dục... (trùng)... sự mê luyến dục. Đây gọi là dục lậu.

Ở đây hữu lậu là sao? Đối với các hữu, chi là sự ước muốn hữu... (trùng)... sự mê luyến hữu. Đây gọi là hữu lậu.

Ở đây kiến lậu là sao? Chấp rằng "thế gian là thường còn... (trùng)... Như Lai không còn cũng không phải không còn sau khi chết", kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là tà kiến lậu.

Ở đây vô minh lậu là sao? Sự bất tri khổ... (trùng)... vô minh then chốt, si bất thiện căn. Đây gọi là vô minh lậu.

Những pháp này là bốn lậu.

962. Trong ấy, thế nào là bốn phược (Gantha)?

Tức là tham ái thân phược, sân độc thân phược, giới cấm thủ thân phược, thử thực chấp thân phược.

Ở đây tham ái thân phược là sao? Chi là sự tham đắm, sự tham luyến... (trùng)... sự tham ái, tham bất thiện căn. Đây gọi là tham ái thân phược.

Ở đây sân độc thân phược là sao? Sanh hiềm khích rằng "nó đã làm bất lợi cho ta"... (trùng)... sự hung dữ, sự lỗ mãng, sự bất bình trong tâm. Đây gọi là sân độc thân phược.

Ở đây giới cấm thủ thân phược là sao? Có các Sa môn, Bà la môn ngoài Giáo pháp này, nghĩ rằng thanh tịnh nhờ giới, thanh tịnh nhờ hạnh tu, thanh tịnh nhờ giới cấm; kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là giới cấm thủ thân phược.

Ở đây thử thực chấp thân phược là sao? Là chấp rằng "thế gian thường còn" chỉ đây là sự thật, ngoài ra là giả; hay chấp rằng "thế gian không thường còn - chỉ đây là thật, còn ngoài ra là giả"... (trùng)... hay chấp rằng "Như Lai không còn cũng không phải không còn sau khi chết - chỉ đây là thật, ngoài ra là giả"; kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là thử thực chấp thân phược.

Ngoại trừ giới cấm thủ thân phược, tất cả tà kiến đều là thử thực chấp thân phược.

Những pháp này là bốn phược.

963. Trong ấy, thế nào là bốn bộc lưu (Ogha)?... (trùng)... bốn phối (Yoga)... (trùng)... bốn thủ?

Tức dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã chấp thủ.

Ở đây dục thủ là sao? Đối với các dục, chi là sự ước muốn dục... (trùng)... sự mê luyến dục. Đây gọi là dục thủ.

Ở đây kiến thủ là sao? Chấp rằng "không có quả bố thí, không có quả cúng dường... (trùng)... đã tự mình thắng tri, chứng ngộ và tuyên bố về đời này và đời sau", kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là kiến thủ.

Ngoại trừ giới cấm thủ và ngã chấp thủ, tất cả tà kiến đều là kiến thủ.

Ở đây giới cấm thủ là sao? Có các Sa môn, Bà la môn ngoài Giáo pháp này chấp rằng "thanh tịnh nhờ giới, thanh tịnh nhờ hạnh tu, thanh tịnh nhờ giới cấm", kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là giới cấm thủ.

Ở đây ngã chấp thủ là sao? Ở đây có kẻ vô văn phàm phu không thấy các bậc Thánh, không hiểu pháp bậc Thánh, không tu tập trong pháp bậc Thánh, không thấy các bậc Chân Nhân, không hiểu pháp bậc Chân Nhân, không tu tập pháp bậc Chân Nhân, mới nhận thấy rằng sắc là ta hay ta là sắc, hay trong ta có sắc hay trong sắc có ta; thấy thọ... (trùng)... thấy tưởng... (trùng)... thấy hành... (trùng)... thấy thức là ta hay ta là thức, hay trong ta có thức hay trong thức có ta; kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là ngã chấp thủ. Những pháp này là bốn thủ.

964. Trong ấy, thế nào là bốn ái sanh?

Khi ái sanh cho vị tỳ khưu thì sanh khởi do nhân y phục, hoặc ái sanh cho vị tỳ khưu thì sanh khởi do nhân vật thực, hoặc ái sanh cho vị tỳ khưu thì sanh khởi do nhân trú xứ, hoặc ái sanh cho vị tỳ khưu thì sanh khởi do nhân không phải sự kiện như thế. Đây là bốn ái sanh.

965. Trong ấy, thế nào là bốn sự thiên vị?

Tức là thiên vị vì thương, thiên vị vì ghét, thiên vị vì ngu, thiên vị vì sợ; sự thiên vị như thế là sự hành không tương ứng, sự hành ích kỷ, sự hành theo phe phái, lưu chuyển như nước. Đây là bốn sự thiên vị.

966. Trong ấy, thế nào là bốn sự điên đảo?

Trong vô thường mà nghĩ là thường, một tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Trong khổ mà nghĩ là lạc, một tưởng điên đảo, một tâm điên đảo, kiến điên đảo. Trong vô ngã mà nghĩ là hữu ngã, một tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Trong bất tịnh mà nghĩ là tịnh, một tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Đây là bốn sự điên đảo.

967. Trong ấy, thế nào là bốn phi thánh ngôn?

Tức là khi không thấy nói thấy, khi không nghe nói nghe, khi không biết nói biết, khi không hiểu nói hiểu. Đây là bốn phi Thánh ngôn.

968. Trong ấy, thế nào là bốn phi thánh ngôn khác nữa?

Tức là khi thấy nói không thấy, khi nghe nói không nghe, khi biết nói không biết, khi hiểu nói không hiểu. Đây là bốn phi thánh ngôn.

969. Trong ấy, thế nào là bốn ác hạnh?

Tức là sát sanh, trộm lấy vật chưa cho, tà hạnh trong dục lạc, nói dối. Đây là bốn ác hạnh.

970. Trong ấy, thế nào là bốn ác hạnh khác nữa?

Tức là nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời độc ác, nói chuyện phiếm. Đây là bốn ác hạnh.

971. Trong ấy, thế nào là bốn hiểm nạn (Bhaya)?

Tức là hiểm nạn về sanh, hiểm nạn về già, hiểm nạn về bịnh, hiểm nạn về chết. Đây là bốn hiểm nạn.

972. Trong ấy, thế nào là bốn hiểm nạn (Bhaya) khác nữa?

Tức là hiểm nạn do vua, hiểm nạn do cướp, hiểm nạn do lửa, hiểm nạn do nước. Đây là bốn hiểm nạn.

973. Trong ấy, thế nào là bốn hiểm nạn (Bhaya) khác nữa?

Tức là hiểm nạn do sóng, hiểm nạn do cá sấu, hiểm nạn do nước xoáy, hiểm nạn do cá mập. Đây là bốn hiểm nạn.

974. Trong ấy, thế nào là bốn hiểm nạn (Bhaya) khác nữa?

Tức là hiểm nạn do tự chê trách, hiểm nạn do người chê trách, hiểm nạn do hình phạt, hiểm nạn do ác thú. Đây là bốn hiểm nạn.

975. Trong ấy, thế nào là bốn quan kiến (Diṭṭhi)?

Tức là có tri kiến sanh khởi một cách chắc thật cả quyết rằng "lạc hay khổ do tự mình tạo ra". Có tri kiến sanh khởi một cách chắc thật quả quyết rằng "lạc hay khổ do người khác tạo cho", có tri kiến sanh khởi một cách chắc thật cả quyết rằng "lạc hay khổ là vừa do tự tạo vừa do người khác tạo cho", có tri kiến sanh khởi một cách chắc thật cả quyết rằng "lạc hay khổ tự nhiên phát sanh, không do tự tạo hay người khác tạo". Đây là bốn quan kiến.