Bộ Phân Tích › 6. Duyên Khởi Phân Tích › Duyên khởi Phân theo Vi Diệu Pháp › Xiển minh bất thiện · HT Tịnh Sự

TÂM BẤT THIỆN THỨ MƯỜI MỘT

354. Thế nào là các pháp bất thiện?

Khi nào tâm bất thiện sanh khởi câu hành xả, tương ưng hoài nghi, bắt cảnh sắc... (trùng)... cảnh pháp, hoặc cảnh chi chi; trong khi ấy có hành do duyên vô minh, có thức do duyên hành, có danh do duyên thức, có nhập đệ lục do duyên danh, có xúc do duyên nhập đệ lục, có thọ do duyên xúc, có hoài nghi do duyên thọ, có hữu do duyên hoài nghi, có sanh do duyên hữu, có lão tử do duyên sanh. Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy.

355. Ở đây, vô minh là thế nào?

Cái chi là sự không biết, không thấy... (trùng)... vô minh như then chốt, si là căn bất thiện. Đây gọi là vô minh... (trùng)...

Ở đây, thọ do duyên xúc là thế nào?

Cái chi là sự không vui không buồn thuộc về tâm, trạng thái cảm thọ phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc, sự cảm giác phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc. Đây gọi là thọ do duyên xúc.

Ở đây, hoài nghi do duyên thọ là thế nào?

Cái chi là sự do dự, cách do dự, thái độ do dự, sự dị nghị, sự không xác định, sự lưỡng ước, sự phân vân, sự ngờ vực, sự không nhất quyết, tính vớ vẩn, sự lẩn quẩn, sự không quyết đoán, tình trạng lay động của tâm, rối ý. Đây gọi là hoài nghi do duyên thọ.

Ở đây, hữu do duyên hoài nghi là thế nào?

Tức thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn trừ ra hoài nghi. Đây gọi là hữu do duyên hoài nghi... (trùng)... bởi lẽ ấy được nói rằng: "Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy"... (trùng)...

Dứt tâm bất thiện thứ mười một