Bộ Phân Tích › 4. Đế Phân Tích › Đế Phân tích theo Kinh · HT Tịnh Sự

KHỔ DIỆT HÀNH LỘ THÁNH ĐẾ

162. Ở đây, thế nào là khổ diệt hành lộ Thánh đế?

Chính là Thánh Đạo tám chi nầy, như là chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

163. Ở đây, chánh kiến là thế nào?

Tức là trí hiểu về khổ, trí hiểu về khổ tập, trí hiểu về khổ diệt, trí hiểu về khổ diệt hành lộ. Đây gọi là chánh kiến.

164. Ở đây, chánh tư duy là thế nào?

Tức là sự suy nghĩ xuất ly, sự suy nghĩ vô sân độc, suy nghĩ bất hại nhiểu. Đây gọi là chánh tư duy.

165. Ở đây, chánh ngữ là thế nào?

Tức là sự ngăn trừ lời nói dối, ngăn trừ lời nói đâm thọc, ngăn trừ lời nói ác độc, ngăn trừ chuyện nhảm nhí. Đây gọi là chánh ngữ.

166. Ở đây, chánh nghiệp là thế nào?

Tức là sự ngăn trừ sát sanh, ngăn trừ trộm cắp, ngăn trừ tà hạnh dục lạc. Đây gọi là chánh nghiệp.

167. Ở đây, chánh mạng là thế nào?

Tức là, vị Thánh Thinh Văn từ bỏ tà mạng, nuôi sống bằng chánh mạng. Đây gọi là chánh mạng.

168. Ở đây, chánh tinh tấn là thế nào?

Tức là ở đây, vị tỳ khưu đối với các ác bất thiện pháp chưa sanh bèn khởi lên ước muốn tinh tấn, chuyên cần, quyết tâm, kiên trì làm cho không sanh. Đối với các ác bất thiện pháp đã sanh... (trùng)... đoạn trừ. Đối với các thiện pháp chưa sanh, bèn khởi ước muốn tinh tấn, chuyên cần, quyết tâm, kiên trì làm cho sanh. Đối với các thiện pháp đã sanh, bèn khởi ước muốn tinh tấn, chuyên cần, quyết tâm, kiên trì làm cho tăng thịnh, nới rộng, phát triển, hoàn bị. Đây gọi là chánh tinh tấn.

169. Ở đây, chánh niệm là thế nào?

Tức là ở đây, vị tỳ khưu trú tùy quán thân trong thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, ức niệm, đào thải tham ưu ở đời. Tùy quán thọ trong các thọ... (trùng)... Tùy quán tâm trong tâm... (trùng)... Tùy quán pháp trong các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, ức niệm, đào thải tham ưu ở đời. Đây gọi là chánh niệm.

170. Ở đây, chánh định là thế nào?

Tức là ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Sơ thiền một pháp hỷ lạc sanh do ly dục, có tầm có tứ; tịnh chỉ tầm tứ chứng và trú Nhị thiền một pháp hỷ lạc sanh từ định, nội tỉnh nhất tâm, không tầm không tứ; ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, với thân hưởng lạc, chứng và trú Tam thiền, một pháp mà chư Thánh gọi là xả niệm lạc trú; bỏ lạc, bỏ khổ, dập tắt hỷ ưu trước kia, chứng và trú tứ thiền, một pháp xả niệm thanh tịnh phi khổ phi lạc. Đây là chánh định.

Đây gọi là khổ diệt hành lộ Thánh đế

Dứt phần phân theo kinh