Bộ Phân Tích › 6. Duyên Khởi Phân Tích › Duyên khởi Phân theo Vi Diệu Pháp · HT Tịnh Sự

XIỂN MINH THIỆN VÔ MINH CĂN

TÂM ĐẠI THIỆN THỨ NHẤT

400. Thế nào là các pháp thiện?

Khi nào có tâm thiện dục giới sanh khởi, câu hành hỷ tương ưng trí, bắt cảnh sắc... (trùng)... cảnh pháp, hoặc cảnh chi chi; trong khi ấy có hành do duyên vô minh, có thức do duyên hành, có danh do duyên thức, có nhập đệ lục do duyên danh, có xúc do duyên nhập đệ lục, có thọ do duyên xúc, có tịnh tín do duyên thọ, có thắng giải do duyên tịnh tín, có hữu do duyên thắng giải, có sanh do duyên hữu, có lão tử do duyên sanh. Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy.

401. Ở đây, hành do duyên vô minh là thế nào?

Cái chi là sự tính toán, sự cố quyết, thái độ cố quyết. Đây gọi là hành do duyên vô minh... (trùng)...

Ở đây, thọ do duyên xúc là thế nào?

Cái chi là sự sảng khoái thuộc về tâm, sự dễ chịu thuộc về tâm, trạng thái cảm thọ sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc, sự cảm giác sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc. Đây gọi là thọ do duyên xúc.

Ở đây, tịnh tín do duyên thọ là thế nào?

Cái chi là sự tin tưởng, sự tin cậy, sự tín nhiệm, sự tín mộ. Đây gọi là tịnh tín do duyên thọ.

Ở đây, thắng giải do duyên tịnh tín là thế nào?

Cái chi là sự quyết đoán của tâm, cách quyết đoán, thái độ quyết đoán cảnh. Đây gọi là thắng giải do duyên tịnh tín.

Ở đây, thế nào là hữu do duyên thắng giải?

Tức thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn trừ ra thắng giải. Đây gọi là hữu do duyên thắng giải... (trùng)... bởi lẽ ấy được nói rằng: "Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy".

402. Trong khi ấy, có hành do duyên vô minh, có thức do duyên hành, có danh do duyên thức, có xúc do duyên danh, có thọ do duyên xúc, có tịnh tín do duyên thọ, có thắng giải do duyên tịnh tín, có hữu do duyên thắng giải, có sanh do duyên hữu, có lão tử do duyên sanh. Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy.

403. Trong khi ấy, có hành do duyên vô minh, có thức do duyên hành, có danh sắc do duyên thức, có nhập đệ lục do duyên danh sắc, có xúc do duyên nhập đệ lục, có thọ do duyên xúc, có tịnh tín do duyên thọ, có thắng giải do duyên tịnh tín, có hữu do duyên thắng giải, có sanh do duyên hữu, có lão tử do duyên sanh. Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy.

404. Trong khi ấy, có hành do duyên vô minh, có thức do duyên hành, có danh sắc do duyên thức, có lục nhập do duyên danh sắc, có xúc do duyên lục nhập, có thọ do duyên xúc, có tịnh tín do duyên thọ, có thắng giải do duyên tịnh tín, có hữu do duyên thắng giải, có sanh do duyên hữu, có lão tử do duyên sanh. Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy.

TÂM ĐẠI THIỆN THỨ HAI - THỨ BA - THỨ TƯ - THỨ NĂM - THỨ SÁU - THỨ BẢY - THỨ TÁM

405. Thế nào là các pháp thiện?

Khi nào có tâm thiện dục giới sanh khởi câu hành hỷ tương ưng trí hữu dẫn... (trùng)... câu hành hỷ bất tương ưng trí... (trùng)... câu hành hỷ bất tương ưng trí hữu dẫn... (trùng)... câu hành xả tương ưng trí... (trùng)... câu hành xả tương ưng trí hữu dẫn... (trùng)... câu hành xả bất tương ưng trí... (trùng)... câu hành xả bất tương ưng trí hữu dẫn, bắt cảnh sắc... (trùng)... cảnh pháp, hoặc cảnh chi chi; trong khi ấy có hành do duyên vô minh, có thức do duyên hành, có danh do duyên thức, có nhập đệ lục do duyên danh, có xúc do duyên nhập đệ lục, có thọ do duyên xúc, có tịnh tín do duyên thọ, có thắng giải do duyên tịnh tín, có hữu do duyên thắng giải, có sanh do duyên hữu, có lão tử do duyên sanh. Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy.

TÂM THIỆN SẮC GIỚI

406. Thế nào là các pháp thiện?

Khi nào vị tu tiến theo con đường để đạt đến sắc giới, ly các dục... (trùng)... chứng và trú Sơ thiền, đề mục đất; trong khi ấy có hành do duyên vô minh, có thức do duyên hành, có danh do duyên thức, có nhập đệ lục do duyên danh, có xúc do duyên nhập đệ lục, có thọ do duyên xúc, có tịnh tín do duyên thọ, có thắng giải do duyên tịnh tín, có hữu do duyên thắng giải, có sanh do duyên hữu, có lão tử do duyên sanh. Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy.

TÂM THIỆN VÔ SẮC GIỚI

407. Thế nào là các pháp thiện?

Khi nào các vị tu tiến theo con đường để đạt đến vô sắc giới, vượt qua mọi vô sở hữu xứ, đoạn trừ lạc... (trùng)... chứng và trú tứ thiền câu hành tưởng phi tưởng phi phi tưởng xứ; trong khi ấy có hành do duyên vô minh, có thức do duyên hành, có danh do duyên thức, có nhập đệ lục do duyên danh, có xúc do duyên nhập đệ lục, có thọ do duyên xúc, có tịnh tín do duyên thọ, có thắng giải do duyên tịnh tín, có hữu do duyên thắng giải, có sanh do duyên hữu, có lão tử do duyên sanh. Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy.

TÂM THIỆN SIÊU THẾ

408. Thế nào là các pháp thiện?

Khi nào vị tu tiến thiền Siêu thế, pháp dẫn xuất, nhân tịch diệt, đoạn trừ thiên kiến, chứng đạt đệ nhất địa vức, ly các dục... (trùng)... chứng và trú Sơ thiền, hành nan đắc trì; trong khi ấy có hành do duyên vô minh, có thức do duyên hành, có danh do duyên thức, có nhập đệ lục do duyên danh, có xúc do duyên nhập đệ lục, có thọ do duyên xúc, có tịnh tín do duyên thọ, có thắng giải do duyên tịnh tín, có hữu do duyên thắng giải, có sanh do duyên hữu, có lão tử do duyên sanh. Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn nầy.

Dứt xiển minh thiện vô minh căn