Bộ Phân Tích › 17. Tiểu Tông Phân Tích › Xiển minh · HT Tịnh Sự

XIỂN MINH PHẦN SÁU CHI

991. Trong ấy, thế nào là sáu gốc luận tranh?

Tức sân hận, gièm pha, ganh tỵ, dối trá, ác dục, cố chấp tư kiến. Đây là sáu gốc luận tranh.

992. Trong ấy, thế nào là sáu dục ái thế tục pháp?

Là sự tham luyến thế tục, sự tham đắm... tâm luyến tham đối với các sắc vừa ý... (trùng)... đối với các tiếng vừa ý... (trùng)... đối với các mùi vừa ý... (trùng)... đối với các vị vừa ý... (trùng)..., đối với các xúc vừa ý; sự tham luyến thế tục, sự tham đắm... tâm luyến tham đối với các pháp vừa ý. Đây là sáu dục ái thế tục pháp.

993. Trong ấy, thế nào là sáu vi nghịch sự?

Là sự hiềm khích trong tâm, sự phẫn nộ... sự hung dữ, lỗ mãng, không hài lòng của tâm đối với các sắc pháp không vừa ý... (trùng)...

Đối với các tiếng không vừa ý... (trùng)... đối với các mùi không vừa ý... (trùng)... đối với các vị không vừa ý... (trùng)... đối với các xúc không vừa ý; sự hiềm khích trong tâm, sự phẫn nộ... sự hung dữ, lỗ mãng, không hài lòng của tâm đối với các pháp không vừa ý. Đây là sáu vi nghịch sự.

994. Trong ấy, thế nào là sáu thân ái?

Là sắc ái, thinh ái, hương ái, vị ái, xúc ái và pháp ái. Đây là sáu thân ái.

995. Trong ấy, thế nào là sáu sự bất kính?

Là sống không cung kính, không vâng thuận theo Bậc Đạo Sư... (trùng)... theo Giáo pháp... (trùng)... theo Tăng chúng... (trùng)... theo Học giới... (trùng)... theo hạnh chuyên cần; sống không cung kính, không vâng thuận theo pháp tiếp đãi. Đây là sáu sự bất kính.

996. Trong ấy, thế nào là sáu pháp suy thối?

Là thích làm việc, thích nói chuyện, thích ngủ nghỉ, thích hội chúng, thích chung chạ, thích hưởn đải. Đây là sáu pháp suy thối.

997. Trong ấy, thế nào là sáu pháp suy thối khác?

Là thích làm việc, thích nói chuyện, thích ngủ nghỉ, thích hội chúng, tính khó dạy, có bạn ác. Đây là sáu pháp suy thối.

998. Trong ấy, thế nào là sáu hỷ vấn vương?

Là mắt khi thấy sắc thì vương vấn sắc đáng chỗ vui; khi tai nghe tiếng... (trùng)... khi mũi đã ngửi mùi... (trùng)... khi lưỡi đã nếm vị... (trùng)... khi thân đã đụng cảnh xúc... (trùng)... khi ý đã suy nghĩ cảnh pháp thì vương vấn cảnh pháp đáng chỗ vui. Đây là sáu hỷ vấn vương.

999. Trong ấy, thế nào là sáu ưu vấn vương?

Là mắt khi thấy sắc thì vương vấn sắc đáng chỗ buồn; khi tai nghe tiếng... (trùng)... khi mũi đã ngửi mùi... (trùng)... khi lưỡi đã nếm vị... (trùng)... khi thân đã đụng chạm cảnh xúc... (trùng)... khi ý đã suy nghĩ cảnh pháp thì vương vấn cảnh pháp đáng chỗ buồn. Đây là sáu chỗ ưu vấn vương.

1000. Trong ấy, thế nào là sáu xả vấn vương?

Là mắt khi thấy sắc thì vương vấn sắc đáng chỗ xả; khi tai nghe tiếng... (trùng)... khi mũi đã ngửi mùi... (trùng)... khi lưỡi đã nếm vị... (trùng)... khi thân đã đụng cảnh xúc... (trùng)... khi ý đã suy nghĩ cảnh pháp thì vương vấn cảnh pháp đáng chỗ xả. Đây là sáu xả vấn vương.

1001. Trong ấy, thế nào là sáu hỷ thế tục?

Là đối với các sắc trông vừa ý, có sự sảng khoái tâm tư thuộc thế tục, có sự dễ chịu tâm tư, có cảm giác sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc, có cảm thọ sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc. Đối với các tiếng vừa ý... (trùng)... Đối với các mùi vừa ý... (trùng)... Đối với các vị vừa ý... (trùng)... Đối với các xúc vừa ý... (trùng)... Đối với các pháp vừa ý, có sự sảng khoái tâm tư thuộc thế tục, có sự dễ chịu tâm tư, có cảm giác sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc, có cảm thọ sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc. Đây là sáu hỷ thế tục.

1002. Trong ấy, thế nào là sáu ưu thế tục?

Là đối với các sắc không vừa ý, có sự bất an tâm tư thuộc thế tục, có sự khó chịu tâm tư, có cảm giác bất an khó chịu sanh từ tâm xúc, có cảm thọ bất an sanh từ tâm xúc. Đối với các tiếng không vừa ý... (trùng)... Đối với các mùi không vừa ý... (trùng)... Đối với các vị không vừa ý... (trùng)... Đối với các xúc không vừa ý... (trùng)... Đối với các pháp không vừa ý, có sự bất an tâm tư thuộc thế tục, có sự khó chịu tâm tư, có cảm giác bất an khó chịu sanh từ tâm xúc. Đây là sáu ưu thế tục.

1003. Trong ấy, thế nào là sáu xả thế tục?

Là đối với sắc đáng xem thường, có sự không vui không buồn tâm tư thuộc thế tục, có cảm giác phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc, có cảm thọ phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc. Đối với các tiếng đáng xem thường... (trùng)... Đối với các mùi đáng xem thường... (trùng)... Đối với các vị đáng xem thường... (trùng)... Đối với các xúc đáng xem thường... (trùng)... Đối với các pháp đáng xem thường, có sự không vui không buồn tâm tư thế tục, có cảm giác phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc, có cảm thọ phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc. Đây là sáu xả thế tục.

1004. Trong ấy thế nào là sáu quan kiến (Diṭṭhi)?

Có tri kiến phát sanh cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "trong tôi có bản ngã".

Có tri kiến sanh khởi cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "Trong tôi không có bản ngã".

Hoặc có tri kiến sanh khởi cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "Tôi biết rõ tự ngã bằng tự ngã".

Hoặc có tri kiến sanh khởi cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "Tôi biết rõ các vô ngã bằng các tự ngã".

Hoặc có tri kiến sanh khởi cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "Bản ngã này của tôi biết nói, biết cảm thọ, nó nhận lãnh quả của điều tốt điều xấu qua thời gian dài ở chỗ này chỗ kia; nó không phải đã sanh; nó không phải sẽ sanh; nó là thường còn, vững chắc, tồn tại, không bị biến chuyển". Đây là sáu quan kiến.