Bộ Phân Tích › 18. Pháp Tâm Phân Tích · HT Tịnh Sự

Pháp Tâm Phân Tích

PHẦN HÀM TẬN YẾU HIỆP

1073. Có bao nhiêu uẩn? Có bao nhiêu xứ? Có bao nhiêu giới? Có bao nhiêu Đế? Có bao nhiêu quyền? Có bao nhiêu nhân? Có bao nhiêu thực? Có bao nhiêu xúc? Có bao nhiêu thọ? Có bao nhiêu tưởng? Có bao nhiêu tư? Có bao nhiêu tâm?

1074. Có năm uẩn. Có mười hai xứ. Có mười tám giới. Có bốn đế. Có hai mươi hai quyền. Có chín nhân. Có bốn thực. Có bảy xúc. Có bảy thọ. Có bảy tưởng. Có bảy tư. Có bảy tâm.

1075. Ở đây, thế nào là năm uẩn (khandha)?

Tức là sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn. Đây gọi là năm uẩn.

1076. Ở đây, thế nào là mười hai xứ?

Tức là nhãn xứ, sắc xứ, nhĩ xứ, thinh xứ, tỷ xứ, khí xứ, thiệt xứ, vị xứ, thân xứ, xúc xứ, ý xứ, pháp xứ. Đây gọi là mười hai xứ.

1077. Ở đây, thế nào là mười tám giới (Dhātu)?

Tức là nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, nhĩ giới, thinh giới, nhĩ thức giới, tỷ giới, khí giới, tỷ thức giới, thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, thân giới, xúc giới, thân thức giới, ý giới, pháp giới, ý thức giới. Đây gọi là mười tám giới.

1078. Ở đây, thế nào là bốn đế (Sacca)?

Tức là khổ đế, tập đế, diệt đế, đạo đế. Đây gọi là bốn đế.

1079. Ở đây, thế nào là hai mươi hai chi quyền?

Tức là nhãn quyền, nhĩ quyền, tỷ quyền, thiệt quyền, thân quyền, ý quyền, nữ quyền, nam quyền, mạng quyền, lạc quyền, khổ quyền, hỷ quyền, ưu quyền, xả quyền, tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền, tri vị tri quyền, tri dĩ tri quyền, tri cụ tri quyền. Đây gọi là hai mươi hai quyền.

1080. Ở đây, thế nào là chín nhân (Hetu)?

Có ba nhân thiện, có ba nhân bất thiện, có ba nhân vô ký.

Trong ấy, ba nhân thiện là thế nào?

Tức là vô tham thiện nhân, vô sân thiện nhân, vô si thiện nhân. Đây là ba nhân thiện.

Trong ấy, ba nhân bất thiện là thế nào?

Tức là tham bất thiện nhân, sân bất thiện nhân, si bất thiện nhân. Đây là ba bất thiện nhân.

Trong ấy, ba nhân vô ký là thế nào?

Tức là vô tham, vô sân, vô si thuộc dị thục quả của các thiện pháp hoặc trong pháp vô ký tố. Đây là ba nhân vô ký. Những nhân nầy gọi là chín nhân.

1081. Ở đây, thế nào là bốn thực?

Tức là đoàn thực, xúc thực, tư niệm thực, thức thực. Đây gọi là bốn thực.

1082. Ở đây, thế nào gọi là bảy xúc (Phassa)?

Tức là nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý giới xúc, ý thức giới xúc. Đây gọi là bảy xúc.

1083. Ở đây, thế nào là bảy thọ?

Tức là thọ sanh từ nhãn xúc, thọ sanh từ nhĩ xúc, thọ sanh từ tỷ xúc, thọ sanh từ thiệt xúc, thọ sanh từ thân xúc, thọ sanh từ ý giới xúc, thọ sanh từ ý thức giới xúc. Đây gọi là bảy thọ.

1084. Ở đây, thế nào là bảy tưởng (Saññā)?

Tức là tưởng sanh từ nhãn xúc, tưởng sanh từ nhĩ xúc, tưởng sanh từ tỷ xúc, tưởng sanh từ thiệt xúc, tưởng sanh từ thân xúc, tưởng sanh từ ý giới xúc, tưởng sanh từ ý thức giới xúc. Đây gọi là bảy tưởng.

1085. Ở đây, thế nào là bảy tư?

Tức là tư sanh từ nhãn xúc, tư sanh từ nhĩ xúc, tư sanh từ tỷ xúc, tư sanh từ thiệt xúc, tư sanh từ thân xúc, tư sanh từ ý giới xúc, tư sanh từ ý thức giới xúc. Đây gọi là bảy tư.

1086. Ở đây, thế nào là bảy tâm (Citta)?

Tức là nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý giới và ý thức giới. Đây gọi là bảy tâm.