Bộ Ngữ Tông › Chương IV · Tâm An, Minh Tuệ dịch

8. VẤN ĐỀ THÁNH ĐẠO CỦA BỒ-TÁT

(1) Th: - Nếu như vậy, Bồ tát (của chúng ta) cũng phải là một vị Đệ tử của đức Phật Kassapa, Ngài từ khước điều này. Vì nếu Ngài đồng ý thì Ngài phải chấp nhận Bồ tát trở thành Phật sau khi là một vị Thánh Đệ tử. Hơn nữa, Đệ tử là một bậc học hỏi dưới sự giảng dạy của người khác, trong khi đó đức Phật thì tự chứng ngộ.

(2) Hơn nữa, nếu Bồ tát là vị Đệ tử của đức Phật Kassapa (chứng đạo và quả dự lưu) điều đó có nghĩa là khi dưới cội cây Bồ đề. Ngài chỉ chứng ngộ ba đạo quả. Nhưng chúng ta biết rằng Ngài đã chứng ngộ cả bốn quả dưới cội cây này.

(3) Hơn nữa, có phải một người đã chứng ngộ Thánh đạo (như một vị Đệ tử) thì phải tu tập khổ hạnh như một vị Bồ tát (trong kiếp sống cuối cùng)? Vậy có ai là bậc đạo sư của Bồ tát, chỉ dạy cho Bồ tát kiếp sống cuối cùng không?

(4) Có phải chúng ta biết rằng Tôn giả Ānanda, gia trưởng Citta và Hatthaka Āḷavaka đã chứng đạo sống đời Phạm hạnh và là những Đệ tử của đức Thế Tôn, vậy có phải chính đức Thế Tôn, vị Bồ tát đã tu tập và sống Phạm hạnh trong thời đức Phật Kassapa không? Dĩ nhiên Ngài từ khước điều này.

(5) Nếu các vị Đệ tử ấy đã chứng đạo dưới thời đức Thế Tôn, và là những Đệ tử của Ngài. Thì Ngài không thể nào chấp nhận được Bồ tát đã chứng đạo và sống đời Phạm hạnh dưới thời đức Phật Kassapa, mà không là Đệ tử của đức Phật ấy. Hay là có thể thành Thánh Đệ tử trong đời trước rồi trở thành phi Thánh Đệ tử ở đời sau? Dĩ nhiên, Ngài không đồng ý.

(6) A.U: - Nhưng nếu quan điểm của chúng tôi sai lầm, có phải không có bài kinh mà đức Thế Tôn đã từng tuyên bố: "Này Ānanda, Như Lai sống đời sống cao thượng trong thời đức Phật Kassapa, để chứng ngộ đạo quả tối thượng trong kiếp vị lai"?

(7) Th: - Nhưng có phải có bài kinh mà đức Thế Tôn đã từng tuyên bố: "Như lai là bậc chiến thắng, thấy rõ tất cả pháp, không chấp trước tất cả pháp, đã nhổ tận gốc, giải thoát mọi ràng buộc của tham ái với Tuệ tối thượng, ai là người mà Như lai phải tôn kính như bậc thầy? Không ai là thầy của Như lai cả, từ nhân loại cho đến Chư thiên, không ai sánh kịp Như lai. Như lai là bậc ứng cúng trong đời, là bậc giáo chủ mà không còn Bậc Giáo Chủ nào hơn nữa, Như lai là bậc Chánh Đẳng Giác, Đại từ Bi Tối thượng, khi Như lai đến nước của dân Kasi, Như lai làm pháp xa hiện hành, trổi nhạc bất tử ... Như lai chấm dứt mọi nguồn gốc của khổ đau, đoạn diệt các lậu hoặc..."?

(8) Và có phải có bài kinh mà đức Thế Tôn đã từng tuyên bố: Này Chư Tỳ kheo, các pháp chưa từng được biết, chưa từng thấy trước đây, chưa từng chứng ngộ, tuệ tri, liễu tri, đã phát sanh đến Như lai qua sự chứng ngộ tứ đế, thấu rõ được khổ, và với đế này Như lai được chứng ngộ, được Như lai liễu tri. Cũng như vậy với tập đế, Diệt đế, Đạo đế "?

Như vậy, làm thế nào mà Ngài có thể nói rằng Bồ tát đã chứng đạo và sống đời Phạm hạnh dưới thời của đức Phật Kassapa?