Bộ Ngữ Tông › Chương IV · Tâm An, Minh Tuệ dịch

1. VẤN ĐỀ CƯ SĨ VÀ A-LA-HÁN

(1) Theravadins: - Ngài cho rằng người cư sĩ có thể là bậc A‑la‑hán. Nhưng với quan niệm này, Ngài bao hàm một bậc A‑la‑hán vẫn còn có triền (những dây trói buộc) của người cư sĩ. Ngài cho rằng: "Những triền này không còn hiện hữu đối với bậc A‑la‑hán nữa". Như vậy, làm thế nào một người cư sĩ có thể trở thành bậc A‑la‑hán được?

(2) Đối với vị A‑la‑hán, những triền đã được đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm thành như cây Tala đứt ngọn, không có khả năng sanh khởi trong tương lai. Ngài có thể nói như vậy đối với một người cư sĩ không?

(3) Ngài thừa nhận không bao giờ có một người cư sĩ (như thế) không có triền phược, sống đời sống cuối cùng, mà còn có tất cả sầu bi.

(4) Có phải có bài kinh mà trong đó du sĩ ngoại đạo Vacchagotta đã hỏi đức Thế Tôn: "Thưa tôn giả Cồ Đàm, có người cư sĩ nào chưa tuyệt trừ phiền não, với sự tử biệt sẽ chấm dứt mọi đau khổ"? và đức Thế Tôn đáp: "Không, này Vacchagotta, không hề có như vậy".

(5) Lại nữa, trong sự xác nhận của Ngài, Ngài bao hàm một bậc A‑la‑hán vẫn còn liên hệ với người khác phái, vẫn còn chịu đựng những đau khổ trong đời sống, vẫn còn làm cho dục phát sanh, vẫn còn con cái, vẫn tìm thú vui, vẫn trang phục với vải nhung và vải nhuyễn, vẫn dùng loại vải Kāsi, vẫn dùng dầu thơm và các loại dầu thoa xức (cho mượt tóc), vẫn nhận vàng bạc, vẫn nhận trừu, gà, heo, voi, dê, bò, ngựa, la, chim đa đa, chim cun cút, gà đuôi cong, chim trĩ, quấn khăn choàng trắng với những tấm lụa dài, vẫn có thể là người chủ trọn đời - Dĩ nhiên điều này Ngài từ chối.

(6) Uttarāpathakas: - Nếu quan điểm của tôi sai lầm tại sao công tử Yasa, gia trưởng Uttiya và Bà‑la‑môn Setu vẫn chứng quả A‑la‑hán khi họ vẫn còn là người cư sĩ?