Bộ Ngữ Tông › Chương I › 2. Sự hoại lìa quả A-la-hán · Tâm An, Minh Tuệ dịch

III. CHỨNG MINH TỪ CÁC BÀI KINH

(56) Ngài nói rằng một bậc A‑la‑hán có thể hoại lìa quả vị A‑la‑hán. Nhưng có phải đức Thế Tôn đã từng thuyết.

"Bậc sa môn thuyết giảng.
Con đường cao và thấp
Nhưng đến bờ bên kia,
Không có hai con đường
Tuy vậy chớ nghĩ rằng,
Đường này chỉ là một"?

Có phải có bài kinh như vậy không? Như thế Ngài đã sai lầm.

(57) ... Lại nữa, có phải có sự đoạn tận phiền não luân hồi không? Có phải đức Thế Tôn đã không từng thuyết rằng "Người nào đã đoạn tận Tham, làm xong những việc cần làm, không còn những phiền não luân hồi, cắt đứt những ràng buộc và không còn tái sinh"?

(58) ... Lại nữa, luận điểm của Ngài bao hàm có sự làm lại những gì đã làm xong. Nhưng điều này không thể nào có đối với bậc A‑la‑hán được, vì có phải đức Thế Tôn đã không từng thuyết rằng.

"Vị Tỳ kheo tâm tịnh
Được giải thoát chân chính.
Không chất chứa việc làm
Điều phải làm không có
Như một hòn đá tảng,
Không bị gió lay động.
Cũng vậy toàn bộ phận,
Sắc, Vị, Thanh, Hương, Xúc.
Pháp ái, bất khả ái
Không động người như vậy,
Tâm trí, không hệ lụy
Tùy quán sự hoại diệt."

Vì vậy không có sự làm lại những gì đã làm xong.

(59) S.V. S. M: - Theo Ngài, quan niệm của chúng tôi (4 tông phái) là sai lầm. Nhưng có phải đức Thế Tôn đã từng thuyết rằng: "Này, chư Tỳ kheo có 5 pháp đưa đến sự thối đọa cho Tỳ kheo đã chứng thời giải thoát. Thế nào là năm? Ưa thích làm việc (về thân), ưa thích nói chuyện, ưa thích ngủ, ưa thích hội họp, không quán xét tâm đã được giải thoát".

Vì vậy một vị A‑la‑hán có thể hoại lìa quả vị.

(60) Th: - Nhưng bậc A‑la‑hán có vui thích trong các pháp ấy không? Nếu Ngài phủ nhận, làm thế nào bậc ấy có thể hoại lìa quả vị được? Nếu Ngài đồng ý, Ngài phải công nhận bậc A‑la‑hán vẫn còn bị chi phối và ràng buộc bởi dục vọng thế gian. Điều này, tất nhiên Ngài từ khước.

(61) Nếu một bậc A‑la‑hán hoại lìa quả vị A‑la‑hán, như Ngài nói, bậc ấy vẫn còn bị chi phối với Tham hoặc Sân hoặc Tà kiến, với sự chí phối như vậy, nói xa hơn bậc A‑la‑hán vẫn còn bị tùy miên chi phối. Nếu tôi hỏi Ngài, bậc A‑la‑hán có còn chất chứa một trong bảy pháp tùy miên. (Ái dục, Sân hận, Ngã mạn, Tà kiến, Hoài nghi, Hữu ái, Vô minh) hay không? Dĩ nhiên Ngài phải từ chối.

(62) Hoặc nếu trong sự hoại lìa quả vị, theo Ngài, bậc ấy vẫn còn ái dục, tin tưởng có linh hồn, hoài nghi phạm giới cấm thủ.

(63) Thật ra, Ngài thừa nhận rằng một bậc A‑la‑hán không còn chất chứa, cũng không phá hủy, không đoạn tận cũng không buông bỏ, không buông thả, cũng không trói buộc, không phân tán cũng không kết tụ, mà chỉ là những hành động không còn tạo nghiệp mà thôi.

Như vậy chắc chắn không thể nói rằng "Một bậc A‑la‑hán có thể hoại lìa quả A‑la‑hán được".