Tôi hay nói lời ly gián và nói dối, gốc rễ tâm lý là gì?

Trả lời: Gốc ở hý luận: những gì có suy tầm thời có hý luận, và ly gián ngữ, vọng ngữ chỉ được đoạn tận khi ở đây không có gì đáng tùy hỷ, đáng đón mừng, đáng chấp thủ.

Trích dẫn — Kinh Mật Hoàn (Trung Bộ, MN 18), Tôn giả Mahakaccana giải thích qua sáu căn.

Nguyên văn: "Chư Hiền, do nhơn lỗ tai và các tiếng, nhĩ thức khởi lên, do nhơn lỗ mũi và các hương, tỷ thức khởi lên, do nhơn lưỡi và các vị, thiệt thức khởi lên, do nhơn thân và xúc, thân thức khởi lên; do nhơn ý và các pháp, ý thức khởi lên. Sự gặp gỡ của ba pháp này là xúc. Do duyên xúc nên có các cảm thọ. Những gì có cảm thọ thời có tưởng. Những gì có tưởng thời có suy tầm. Những gì có suy tầm thời có hý luận. Do hý luận ấy làm nhơn, một số hý luận vọng tưởng ám ảnh một người, đối với các pháp do ý thức nhận thức, quá khứ, tương lai, hiện tại."

Trích dẫn — Kinh Mật Hoàn (Trung Bộ, MN 18), lời dạy vắn tắt của Thế Tôn.

Nguyên văn: "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì, một số hý luận vọng tưởng ám ảnh một người. Nếu ở đây không có gì đáng tùy hỷ, đáng đón mừng, đáng chấp thủ, thời như vậy là sự đoạn tận tham tùy miên, sự đoạn tận sân tùy miên, sự đoạn tận kiến tùy miên, sự đoạn tận nghi tùy miên, sự đoạn tận mạn tùy miên, sự đoạn tận hữu tham tùy miên, sự đoạn tận vô minh tùy miên, sự đoạn tận chấp trượng, chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận tranh, kháng tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ. Chính ở đây, những ác, bất thiện pháp này đều được tiêu diệt, không còn dư tàn."

Câu hỏi rút từ 18. KINH MẬT HOÀN (Madhupiṇḍika Sutta).