Làm sao phân biệt người thật chứng đắc với người chỉ tưởng đã chứng đắc?

Trả lời: Người thật chứng thì mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý không truy cầu những gì không thích hợp; người chỉ tưởng đã chứng thì tự hào với mục đích hiện tại và truy cầu những gì không thích hợp.

Trích dẫn — Kinh Thiện Tinh (Trung Bộ, 105), trường hợp vị Tỷ-kheo không truy cầu những gì không thích hợp.

Nguyên văn: "Chính vì thiên nặng về chánh Niết-bàn, vị ấy không truy cầu những gì không thích hợp với (khuynh hướng) thiên nặng về Niết-bàn, mắt không truy cầu sắc không thích hợp, tai không truy cầu tiếng không thích hợp, mũi không truy cầu hương không thích hợp, lưỡi không truy cầu vị không thích hợp, thân không truy cầu xúc không thích hợp, ý không truy cầu pháp không thích hợp. Vì mắt vị ấy không truy cầu sắc không thích hợp, vì tai không truy cầu tiếng không thích hợp, vì mũi không truy cầu hương không thích hợp, vì lưỡi không truy cầu vị không thích hợp, vì thân không truy cầu xúc không thích hợp, vì ý không truy cầu pháp không thích hợp, nên tham dục không nhiễu loạn tâm, vì tham dục không nhiễu loạn tâm; nên vị ấy không đi đến chết hay đi đến khổ gần như chết."

Trích dẫn — Kinh Thiện Tinh (Trung Bộ, 105), người tự cho đã đoạn diệt mũi tên tham ái rồi truy cầu điều không thích hợp.

Nguyên văn: "Vị ấy có thể tự hào với mục đích hiện tại. Vị ấy có thể truy cầu những gì không thích hợp với khuynh hướng chánh Niết-bàn, mắt vị ấy có thể truy cầu sắc không thích hợp, tai có thể truy cầu tiếng không thích hợp, mũi có thể truy cầu hương không thích hợp, lưỡi có thể truy cầu vị không thích hợp, thân có thể truy cầu xúc không thích hợp, ý có thể truy cầu pháp không thích hợp. Khi mắt truy cầu sắc không thích hợp, tai truy cầu tiếng không thích hợp, mũi truy cầu hương không thích hợp, lưỡi truy cầu vị không thích hợp, thân truy cầu xúc không thích hợp, ý truy cầu pháp không thích hợp, thời tham dục nhiễu loạn tâm vị ấy. Vị ấy do tâm bị tham dục nhiễu loạn đi đến chết hay đi đến khổ gần như chết."

Câu hỏi rút từ 105. KINH THIỆN TINH (Sunakkhatta Sutta).