xả niệm thanh tịnh

Xả niệm thanh tịnh (Pāli: upekkhā-sati-pārisuddhi): Trạng thái chánh niệm được thanh tịnh nhờ xả, là đặc điểm của Tứ thiền.

- Xả (upekkhā): tâm quân bình, không thiên về ưa thích hay chống đối.

- Niệm (sati): chánh niệm, ghi nhớ và không quên đối tượng.

- Thanh tịnh (pārisuddhi): trong sạch, thuần tịnh.

Trong thiền: Kinh Pāli mô tả Tứ thiền là adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ — không khổ, không lạc, có niệm thanh tịnh nhờ xả. Ở trạng thái này, lạc và khổ đã được xả bỏ, hỷ và ưu cũng đã chấm dứt trước đó.

So sánh: Tam thiền có xả, niệm, tỉnh giác nhưng vẫn còn lạc; Tứ thiền không khổ không lạc và đạt xả niệm thanh tịnh.

Lưu ý: Xả (upekkhā) ở đây là tâm quân bình, không phải thờ ơ hay vô cảm.