Niết-bàn

Cách viết khác: Niết bàn, Nibbana, Nibbāna, Nirvana, Nirvāṇa, Níp-Bàn

Niết-bàn (Nibbāna / Nirvāṇa)

Trạng thái dập tắt hoàn toàn tham – sân – si, chấm dứt khổ đau và luân hồi. Là mục đích tối hậu của Phật pháp, là chân lý thứ ba trong Tứ Diệu Đế.

- Hai cấp (Theravada):

- Hữu Dư Y Niết-bàn (saupādisesa-nibbāna): A-la-hán đã đoạn phiền não nhưng còn thân ngũ uẩn.

- Vô Dư Y Niết-bàn (anupādisesa-nibbāna): khi nhập diệt, ngũ uẩn cũng chấm dứt. (Parinibbāna — 'viên tịch' — là tên gọi của chính sự kiện nhập diệt.)

- Đại thừa: thêm Vô Trụ Niết-bàn — không trụ sinh tử cũng không trụ tịch diệt; Bồ Tát ở lại độ sinh.

- Niết-bàn là pháp vô vi, vô lậu, bất sinh bất diệt — một thực tại, chứ không phải một nơi chốn.