mười tám giới

Cách viết khác: thập bát giới, aṭṭhārasa dhātuyo

Mười tám giới (Pāli: aṭṭhārasa dhātuyo): Mười tám yếu tố cấu thành quá trình nhận thức, gồm sáu căn, sáu cảnh và sáu thức.

Mười tám giới gồm:

- Sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý.

- Sáu cảnh: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp.

- Sáu thức: nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.

Trong nhận thức: Mỗi quá trình nhận thức gồm ba yếu tố tương ứng: căn + cảnh → thức. Sự gặp gỡ của cả ba gọi là xúc. Ví dụ: mắt + sắc → nhãn thức; sự gặp gỡ của ba yếu tố này là nhãn xúc.

Có chừng mười tám giới là nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, nhĩ giới, thinh giới, nhĩ thức giới, tỷ giới, khí giới, tỷ thức giới, thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, thân giới, xúc giới, thân thức giới, ý giới, pháp giới và ý thức giới; bao nhiêu đó gọi là giới chế định trong các giới. (Bộ Nhân Chế Định, đoạn 4).