Luận Tạng

Cách viết khác: Abhidhamma, Abhidharma, A-tỳ-đạt-ma, A-tỳ-đàm

Luận Tạng (Abhidhamma / Abhidharma)

Phần phân tích triết học sâu về tâm và pháp; hệ thống hóa các khái niệm trong Kinh tạng.

- Theravada Abhidhamma: 7 bộ luận, đỉnh cao là Paṭṭhāna (Luận Duyên Hệ).

- Hữu Bộ Abhidharma: 7 bộ; được Vasubandhu hệ thống lại trong A-Tỳ-Đạt-Ma Câu-xá Luận.

- Phân tích tâm pháp thành các dhamma vi tế (~82 với Theravada, 75 với Hữu Bộ).

- Là nền tảng lý thuyết cho thiền Vipassana — phân biệt danh–sắc, quán sát các pháp chân đế.

- Trung Quán biện luận với A-Tỳ-Đạt-Ma: Long Thọ bác bỏ chủ trương 'các pháp có tự tánh' của Hữu Bộ.