Bộ Song Đối › V. Đế song › Phần chuyển biến · HT Tịnh Sự

4- PHẦN CHUYỂN BIẾN - ĐOẠN 984-1016

984. Khổ đế đang sanh cho người nào thì tập đế đang diệt cho người ấy phải chăng?

"Không phải!"

Hay là tập đế đang diệt cho người nào thì khổ đế đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Không phải!"

Khổ đế đang sanh cho người nào thì đạo đế đang diệt cho người ấy phải chăng?

"Không phải!"

Hay là đạo đế đang diệt cho người nào thì khổ đế đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Không phải!"

Tập đế đang sanh cho người nào thì đạo đế đang diệt cho người ấy phải chăng?

"Không phải!"

Hay là đạo đế đang diệt cho người nào thì tập đế đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Không phải!"

Khổ đế đang sanh ở cõi nào thì tập đế đang diệt ở cõi ấy phải chăng?

"Ở cõi vô tưởng, cõi ấy khổ đế đang sanh nhưng tập đế chẳng phải đang diệt ở cõi ấy ... Về phần cõi trong phần SANH, phần DIỆT, và phần SANH DIỆT cũng giống nhau, không có sự sai khác".

Khổ đế đang sanh cho người nào ở cõi nào thì tập đế đang diệt cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

Về phần NGƯỜI và phần NGƯỜI CÕI cũng giống nhau.

985. Khổ đế không đang sanh cho người nào thì tập đế không đang diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm ái, với người ấy khổ đế không đang sanh nhưng tập đế chẳng phải không đang diệt cho người ấy, vào sát na diệt của tâm bất tương ưng ái thời bình nhật đối với tất cả người đang tử biệt, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy khổ đế không đang sanh và tập đế cũng không đang diệt".

Hay là tập đế không đang diệt cho người nào thì khổ đế không đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với tất cả người đang sanh, với người ấy tập đế không đang diệt nhưng khổ đế chẳng phải không đang sanh cho người ấy, vào sát na diệt của tâm bất tương ưng ái thời bình nhật đối với tất cả người đang tử biệt, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy tập đế không đang diệt và khổ đế cũng không đang sanh".

986. Khổ đế không đang sanh cho người nào thì đạo đế không đang diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm đạo, với người ấy khổ đế không đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải không đang diệt cho người ấy. Vào sát na diệt của tâm bất tương ưng đạo thời bình nhật đối với tất cả người đang tử biệt, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, thì với người ấy khổ đế không đang sanh và đạo đế cũng không đang diệt".

Hay là đạo đế không đang diệt cho người nào thì khổ đế không đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với tất cả người đang sanh, với người ấy đạo đế không đang diệt nhưng khổ đế chẳng phải không đang sanh cho người ấy, vào sát na diệt của tâm bất tương ưng đạo thời bình nhật đối với tất cả người đang tử biệt, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy đạo đế không đang diệt và khổ đế cũng không đang sanh".

987. Tập đế không đang sanh cho người nào thì đạo đế không đang diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm đạo, với người ấy tập đế không đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải không đang diệt cho người ấy; còn vào sát na sanh của tâm bất tương ưng ái, vào sát na diệt của tâm bất tương ưng đạo, và đối với bậc đang nhập thiền diệt, đối với bậc vô tưởng, với người ấy tập đế không đang sanh và đạo đế cũng không đang diệt".

Hay là đạo đế không đang diệt cho người nào thì tập đế không đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm ái, với người ấy đạo đế không đang diệt nhưng tập đế chẳng phải không đang sanh cho người ấy, vào sát na sanh của tâm bất tương ưng ái vào sát na diệt của tâm bất tương ưng đạo, và đối với bậc đang nhập thiền diệt, đối với bậc vô tưởng, với người ấy đạo đế không đang diệt và tập đế cũng không đang sanh".

988. Khổ đế không đang sanh ở cõi nào ... trùng ...

989. Khổ đế không đang sanh cho người nào ở cõi nào ... trùng ...

Về phần NGƯỜI và phần NGƯỜI CÕI cũng giống nhau; nhưng trong phần NGƯỜI CÕI không nên lập luận câu rằng: "Bậc đang nhập thiền diệt".

990. Khổ đế từng sanh cho người nào thì tập đế từng diệt cho người ấy phải chăng?

"Phải rồi!"

Hay là tập đế từng diệt cho người nào ... trùng ...

"Phải rồi!"

Những câu hỏi thuộc quá khứ đã được phân tích trong phần sanh như thế nào thì trong phần sanh diệt của câu xuôi lẫn câu ngược cũng cần được phân tích như vậy.

991. Khổ đế sẽ sanh cho người nào thì tập đế sẽ diệt cho người ấy phải chăng?

"Đối với bậc chí thượng đạo, bậc A La Hán, và bậc tiếp cận tâm mà sẽ đắc chí thượng đạo, với người ấy khổ đế sẽ sanh nhưng tập đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy, còn đối với các hạng khác thì với người ấy khổ đế sẽ sanh và tập đế cũng sẽ diệt".

Hay là tập đế sẽ diệt cho người nào ... trùng ...

"Phải rồi!"

992. Khổ đế sẽ sanh cho người nào thì đạo đế sẽ diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, đối với bậc A La Hán, đối với hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, với người ấy khổ đế sẽ sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy. Còn vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, bậc tiếp cận tâm mà sẽ đắc chí thượng đạo, và hạng người mà sẽ đắc đạo, với người ấy khổ đế sẽ sanh và đạo đế cũng sẽ diệt".

Hay là đạo đế sẽ diệt cho người nào ... trùng ...

"Phải rồi!"

993. Tập đế sẽ sanh cho người nào thì đạo đế sẽ diệt cho người ấy phải chăng?

"Hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, với người ấy tập đế sẽ sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy. Còn đối với người mà sẽ đắc đạo thì với người ấy tập đế sẽ sanh và đạo đế cũng sẽ diệt".

Hay là đạo đế sẽ diệt cho người nào thì tập đế sẽ sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, bậc tiếp cận tâm mà sẽ đắc chí thượng đạo, với người ấy đạo đế sẽ diệt nhưng tập đế chẳng phải sẽ sanh cho người ấy, Còn bậc sẽ đắc đạo thì với người ấy đạo đế sẽ diệt và tập đế cũng sẽ sanh".

994. Khổ đế sẽ sanh ở cõi nào ... trùng ...

995. Khổ đế sẽ sanh cho người nào ở cõi nào thì tập đế sẽ diệt cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Đối với bậc chí thượng đạo, bậc A La Hán, bậc tiếp cận tâm mà sẽ đắc chí thượng đạo, bậc vô tưởng, với người ấy ở cõi ấy khổ đế sẽ sanh nhưng tập đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy ở cõi ấy, Đối với người cõi tứ uẩn, ngũ uẩn, hạng khác thì với người ấy ở cõi ấy khổ đế sẽ sanh và tập đế cũng sẽ diệt".

Phần NGƯỜI và phần NGƯỜI CÕI cũng giống nhau.

996. Khổ đế sẽ không sanh cho người nào thì tập đế sẽ không diệt cho người ấy phải chăng?

"Phải rồi!"

Hay là tập đế sẽ không diệt cho người nào thì khổ đế sẽ không sanh cho người ấy phải chăng?

"Đối với bậc chí thượng đạo, bậc A La Hán, bậc tiếp cận tâm mà sẽ đắc chí thượng đạo, với người ấy tập đế sẽ không diệt nhưng khổ đế chẳng phải sẽ không sanh cho người ấy. Còn đối với bậc tối hậu tâm thì với người ấy tập đế sẽ không diệt và khổ đế cũng sẽ không sanh".

997. Khổ đế sẽ không sanh cho người nào thì đạo đế sẽ không diệt cho người ấy phải chăng?

"Phải rồi!"

Hay là đạo đế sẽ không diệt cho người nào thì khổ đế sẽ không sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, bậc A La Hán và hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, với người ấy đạo đế sẽ không diệt nhưng khổ đế chẳng phải sẽ không sanh cho người ấy. Còn đối với các bậc tối hậu tâm, thì với người ấy đạo đế sẽ không diệt và khổ đế cũng sẽ không sanh".

998. Tập đế sẽ không sanh cho người nào thì đạo đế sẽ không diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, bậc tiếp cận tâm mà sẽ đắc chí thượng đạo, với người ấy tập đế sẽ không sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ không diệt cho người ấy. Còn vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, bậc A La Hán, với người ấy tập đế sẽ không sanh và đạo đế cũng sẽ không diệt".

Hay là đạo đế sẽ không diệt cho người nào thì tập đế sẽ không sanh cho người ấy phải chăng?

"Đối với hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, với người ấy đạo đế sẽ không diệt nhưng tập đế chẳng phải sẽ không sanh cho người ấy. Còn vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, bậc A La Hán, thì với người ấy đạo đế sẽ không diệt và tập đế cũng sẽ không sanh".

999. Khổ đế sẽ không sanh ở cõi nào ... trùng ...

1000. Khổ đế sẽ không sanh cho người nào ở cõi nào ...

Phần NGƯỜI và phần NGƯỜI CÕI cũng giống nhau.

Tập đế, đạo đế ... trùng ... chỉ có điểm khác nhau là: vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, bậc A La Hán, bậc vô tưởng, thì với người ấy ở cõi ấy đạo đế sẽ không diệt và tập đế cũng sẽ không sanh.

1001. Khổ đế đang sanh cho người nào thì tập đế từng diệt cho người ấy phải chăng?

"Phải rồi!"

Hay là ... trùng ...

Các câu hỏi thuộc hiện tại quá khứ trong phần sanh và phần sanh diệt cũng giống nhau luôn về người, về cõi, về người cõi, câu xuôi cùng câu ngược, cần được phân tích cho minh bạch.

1002. Khổ đế đang sanh cho người nào thì tập đế sẽ diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo vào sát na sanh của tâm bậc A La Hán, vào sát na sanh của tâm là bậc tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, với người ấy khổ đế đang sanh nhưng tập đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy. Vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh hạng khác, thì với người ấy khổ đế đang sanh và tập đế cũng sẽ diệt".

- Hay là tập đế sẽ diệt cho người nào thì khổ đế đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm bình nhật, đối với tất cả người đang tử biệt, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy tập đế sẽ diệt nhưng khổ đế chẳng phải đang sanh cho người ấy. Vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh, thì với người ấy tập đế sẽ diệt và khổ đế cũng đang sanh".

1003. Khổ đế đang sanh cho người nào thì đạo đế sẽ diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm bậc A La Hán vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, với người ấy khổ đế đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy. Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh là hạng mà sẽ đắc đạo, thì với người ấy khổ đế đang sanh và đạo đế cũng sẽ diệt".

Hay là đạo đế sẽ diệt cho người nào thì khổ đế đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với người đang tử biệt là hạng mà sẽ đắc đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy đạo đế sẽ diệt nhưng khổ đế chẳng phải đang sanh cho người ấy. Còn vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm là bậc mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh là hạng người mà sẽ đắc đạo, thì với người ấy đạo đế sẽ diệt và khổ đế cũng đang sanh".

1004. Tập đế đang sanh cho người nào thì đạo đế sẽ diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm ái đối với người là hạng phàm phu sẽ không đắc đạo, với người ấy tập đế đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy. Còn vào sát na sanh của tâm ái đối với người mà sẽ đắc đạo, thì với người ấy tập đế đang sanh và đạo đế cũng sẽ diệt".

Hay là đạo đế sẽ diệt cho người nào thì tập đế đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm ái vào cái tâm bất tương ưng ái đối với bậc mà sẽ đắc đạo, đối với bậc nhập thiền diệt, đối với bậc vô tưởng, với người ấy đạo đế sẽ diệt nhưng tập đế chẳng phải đang sanh cho người ấy; Còn vào sát na sanh của tâm ái đối với người mà sẽ đắc đạo, thì với người ấy đạo đế sẽ diệt và tập đế cũng đang sanh".

1005. Khổ đế đang sanh ở cõi nào ... trùng ...

1006. Khổ đế đang sanh cho người nào ở cõi nào thì tập đế sẽ diệt cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm bậc A La Hán, vào sát na sanh của tâm tiếp cận mà sẽ đắc chí thượng đạo, đối với người đang sanh cõi vô tưởng, với người ấy ở cõi ấy khổ đế đang sanh nhưng tập đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy ở cõi ấy. Còn vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh cõi tứ uẩn, ngũ uẩn hạng khác, thì với người ấy ở cõi ấy khổ đế đang sanh và tập đế cũng sẽ diệt".

Hay là tập đế sẽ diệt cho người nào ở cõi nào thì khổ đế đang sanh cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với người đang tử biệt cõi tứ uẩn‑ngũ uẩn, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy ở cõi ấy tập đế sẽ diệt nhưng khổ đế chẳng phải đang sanh cho người ấy ở cõi ấy. Còn vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh cõi tứ uẩn, ngũ uẩn, thì với người ấy ở cõi ấy tập đế sẽ diệt và khổ đế cũng đang sanh".

1007. Khổ đế đang sanh cho người nào ở cõi nào thì đạo đế sẽ diệt cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm bậc A La Hán, vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, đối với người đang sanh cõi khổ cõi vô tưởng, với người ấy ở cõi ấy khổ đế đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy ở cõi ấy. Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo vào sát na sanh của tâm bình nhật, đối với người đang sanh là hạng mà sẽ đắc đạo, thì với người ấy ở cõi ấy khổ đế đang sanh và đạo đế cũng sẽ diệt".

Hay là đạo đế sẽ diệt cho người nào ở cõi nào thì khổ đế đang sanh cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm thời bình nhật đối với người đang tử biệt là hạng mà sẽ đắc đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy ở cõi ấy đạo đế sẽ diệt nhưng khổ đế chẳng phải đang sanh cho người ấy ở cõi ấy. Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo vào sát na sanh của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm bình nhật, đối với người đang sanh là hạng mà sẽ đắc đạo, thì với người ấy ở cõi ấy đạo đế sẽ diệt và khổ đế cũng đang sanh".

1008. Tập đế đang sanh cho người nào ở cõi nào thì đạo đế sẽ diệt cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Đối với người cõi khổ, vào sát na sanh của tâm ái đối với người là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, với người ấy ở cõi ấy tập đế đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ diệt cho người ấy ở cõi ấy. Còn vào sát na sanh của tâm ái đối với người mà sẽ đắc đạo thì với người ấy ở cõi ấy tập đế đang sanh và đạo đế cũng sẽ diệt".

Hay là đạo đế sẽ diệt cho người nào ở cõi nào thì tập đế đang sanh cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm ái và vào cái tâm bất tương ưng ái đang diễn tiến đối với người mà sẽ đắc đạo, với người ấy ở cõi ấy đạo đế sẽ diệt nhưng tập đế chẳng phải đang sanh cho người ấy ở cõi ấy. Còn vào sát na sanh của tâm ái đối với người mà sẽ đắc đạo, thì với người ấy ở cõi ấy đạo đế sẽ diệt và tập đế cũng đang sanh".

1009. Khổ đế không đang sanh cho người nào thì tập đế sẽ không diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với tất cả người đang tử biệt, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy khổ đế không đang sanh nhưng tập đế chẳng phải sẽ không diệt cho người ấy. Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, thì với người ấy khổ đế không đang sanh và tập đế cũng sẽ không diệt".

Hay là tập đế sẽ không diệt cho người nào thì khổ đế không đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm bậc A La Hán, vào sát na sanh của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, với người ấy tập đế sẽ không diệt nhưng khổ đế chẳng phải không đang sanh cho người ấy; Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc thì với người ấy tập đế sẽ không diệt và khổ đế cũng không đang sanh".

1010. Khổ đế không đang sanh cho người nào thì đạo đế sẽ không diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm đạo, vào sát na diệt của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với người đang tử biệt là hạng người mà sẽ đắc đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy khổ đế không đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ không diệt cho người ấy. Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với người đang tử biệt là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, thì với người ấy khổ đế không đang sanh và đạo đế cũng sẽ không diệt".

Hay là đạo đế sẽ không diệt cho người nào thì khổ đế không đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm bậc A La Hán, vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, với người ấy đạo đế sẽ không diệt nhưng khổ đế chẳng phải không đang sanh cho người ấy. Còn vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với người đang tử biệt là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, thì với người ấy đạo đế sẽ không diệt và khổ đế cũng không đang sanh".

1011. Tập đế không đang sanh cho người nào thì đạo đế sẽ không diệt cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm ái và vào cái tâm bất tương ưng ái đang diễn tiến đối với người là hạng người mà sẽ đắc đạo, đối với bậc đang nhập thiền diệt, đối với bậc vô tưởng, với người ấy tập đế không đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ không diệt cho người ấy. Còn vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, luôn với bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm ái và vào cái tâm bất tương ưng ái đối với người là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, đối với người đang nhập thiền diệt, đối với bậc vô tưởng thì với người ấy tập đế không đang sanh và đạo đế cũng sẽ không diệt".

Hay là đạo đế sẽ không diệt cho người nào thì tập đế không đang sanh cho người ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm ái đối với người là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, với người ấy đạo đế sẽ không diệt nhưng tập đế chẳng phải không đang sanh cho người ấy. Còn vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, luôn với bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm ái và vào cái tâm bất tương ưng ái đang diễn tiến đối với người là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, đối với bậc đang nhập thiền diệt, đối với bậc vô tưởng, thì với người ấy đạo đế sẽ không diệt và tập đế cũng không đang sanh".

1012. Khổ đế không đang sanh ở cõi nào ... trùng ...

1013. Khổ đế không đang sanh cho người nào ở cõi nào thì tập đế sẽ không diệt cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với người đang tử biệt cõi tứ uẩn‑ngũ uẩn, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy ở cõi ấy khổ đế không đang sanh nhưng tập đế chẳng phải sẽ không diệt cho người ấy ở cõi ấy. Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo và vào sát na diệt của tâm bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, đối với người đang tử biệt cõi vô tưởng, thì với người ấy ở cõi ấy khổ đế không đang sanh và tập đế cũng sẽ không diệt".

Hay là tập đế sẽ không diệt cho người nào ở cõi nào thì khổ đế không đang sanh cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm bậc A La Hán, vào sát na sanh của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, đối với người đang sanh cõi vô tưởng, với người ấy ở cõi ấy tập đế sẽ không diệt nhưng khổ đế chẳng phải không đang sanh cho người ấy ở cõi ấy. Còn vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, đối với người đang tử biệt cõi vô tưởng, thì với người ấy ở cõi ấy tập đế sẽ không diệt và khổ đế không đang sanh".

1014. Khổ đế không đang sanh cho người nào ở cõi nào thì đạo đế sẽ không diệt cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na diệt của tâm đạo, vào sát na diệt của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với người đang tử biệt là hạng mà sẽ đắc đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, với người ấy ở cõi ấy khổ đế không đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ không diệt cho người ấy ở cõi ấy. Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với người đang tử biệt là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, đối với người đang tử biệt cõi khổ- cõi vô tưởng, thì với người ấy ở cõi ấy khổ đế không đang sanh và đạo đế cũng sẽ không diệt".

Hay là đạo đế sẽ không diệt cho người nào ở cõi nào thì khổ đế không đang sanh cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm bậc A La Hán, vào sát na sanh của tâm bình nhật đối với người đang sanh là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, đối với người đang sanh cõi khổ - cõi vô tưởng, với người ấy ở cõi ấy đạo đế sẽ không diệt nhưng khổ đế chẳng phải không đang sanh cho người ấy ở cõi ấy. Vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm bình nhật đối với người đang tử biệt là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, vào sát na sanh của tâm đạo quả ở cõi vô sắc, đối với người đang tử biệt cõi khổ - cõi vô tưởng, thì với người ấy ở cõi ấy đạo đế sẽ không diệt và khổ đế cũng không đang sanh".

1015. Tập đế không đang sanh cho người nào ở cõi nào thì đạo đế sẽ không diệt cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Vào sát na sanh của tâm chí thượng đạo, vào sát na sanh của tâm mà tiếp cận sẽ đắc chí thượng đạo, vào sát na diệt của tâm ái và vào cái tâm bất tương ưng ái đang diễn tiến đối với người mà sẽ đắc đạo, với người ấy ở cõi ấy tập đế không đang sanh nhưng đạo đế chẳng phải sẽ không diệt cho người ấy ở cõi ấy. Còn vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, luôn đối với bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm ái và vào cái tâm bất tương ưng ái đang diễn tiến đối với người là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, đối với bậc vô tưởng, thì với người ấy ở cõi ấy tập đế không đang sanh và đạo đế cũng sẽ không diệt".

Hay là đạo đế sẽ không diệt cho người nào ở cõi nào thì tập đế không đang sanh cho người ấy ở cõi ấy phải chăng?

"Đối với người cõi khổ, vào sát na sanh của tâm ái đối với người là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, với người ấy ở cõi ấy đạo đế sẽ không diệt nhưng tập đế chẳng phải không đang sanh cho người ấy ở cõi ấy. Còn vào sát na diệt của tâm chí thượng đạo, luôn với bậc A La Hán, vào sát na diệt của tâm ái và vào cái tâm bất tương ưng ái đang diễn tiến đối với người là hạng phàm phu mà sẽ không đắc đạo, đối với bậc vô tưởng, thì với người ấy ở cõi ấy đạo đế sẽ không diệt và tập đế cũng không đang sanh".

1016. Khổ đế từng sanh cho người nào thì tập đế sẽ diệt cho người ấy phải chăng?

Các câu hỏi thuộc quá khứ vị lai trong phần diệt cả câu xuôi lẫn câu ngược đã được phân tích như thế nào trong phần sanh diệt cũng nên phân tích rõ ràng như vậy.

Dứt phần sanh diệt

Kết thúc chuyển biến