Kinh Đại Bát Nhã - Tập 11 · HT Thích Trí Nghiêm

QUYỂN 553A

Thiện Hiện nên biết! Ví như mặt đất, ít chỗ sanh ra vàng bạc, châu báu; nhiều chỗ sanh ra đất mặn, nuôi các vật. Các loài hữu tình cũng như vậy, ít người học Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa, nhiều người học pháp của địa vị Thanh văn, Độc giác.

Thiện Hiện nên biết! Ví như loài người, phần ít có thể làm vua Chuyển luân, phần nhiều làm các vua nhỏ. Các loài hữu tình cũng vậy, phần ít có thể tu đạo trí nhất thiết trí, phần nhiều tu đạo Thanh văn, Độc giác.

Thiện Hiện nên biết! Ví như trong trời Địa cư cõi Dục, phần ít có thể tạo nghiệp trời Đế Thích, phần nhiều tạo nghiệp của các trời khác. Các loài hữu tình cũng vậy, phần ít cầu quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề, phần nhiều cầu quả Thanh văn, Độc giác thừa.

Thiện Hiện nên biết! Ví như trong tịnh lự thứ nhất, cõi Sắc phần ít có thể tu nghiệp đại Phạm Vương, phần nhiều tu nghiệp các chúng Phạm Thiên. Các loài hữu tình cũng vậy, phần ít đạt được không thối lui quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề, phần nhiều vẫn còn thối lui quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề.

Thế nên, này Thiện Hiện! Các loài hữu tình phần ít có thể phát tâm đại Bồ‑đề, trong số đó càng ít người có thể tu hạnh Đại Bồ‑tát, trong đó càng ít người có thể tu học Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa, trong đó càng ít người đạt được phương tiện thiện xảo của Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa, trong đó rất ít người có thể đạt được Bất thối chuyển quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề.

Thế nên, này Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát nào muốn đi vào số hữu tình rất ít ấy thì nên siêng năng tu học phương tiện thiện xảo của Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa, làm cho đạt được không thối lui quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề và mau chứng quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề.

Lại nữa, này Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát nào tu học phương tiện thiện xảo của Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy thì không phát sanh tâm tương ưng với nhu nhược, không phát sanh tâm tương ưng với nghi ngờ, không phát sanh tâm tương ưng với tham lam, không phát sanh tâm tương ưng với phạm giới, không phát sanh tâm tương ưng với giận dữ, không phát sanh tâm tương ưng với lười nhác, không phát sanh tâm tương ưng với tán loạn, không phát sanh tâm tương ưng với hiểu biết sai lầm.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát tu học phương tiện thiện xảo của Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy thì có thể bao gồm tất cả Ba‑la‑mật‑đa, có thể tập họp tất cả Ba‑la‑mật‑đa, có thể dẫn đường tất cả Ba‑la‑mật‑đa. Vì sao? Vì trong Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa dung chứa tất cả Ba‑la‑mật‑đa vậy.

Thiện Hiện nên biết! Như tà ngụy thân kiến bao gồm khắp tất cả sáu mươi hai kiến, Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa cũng vậy, dung chứa tất cả Ba‑la‑mật‑đa. Nếu Đại Bồ‑tát nào tu học đúng đắn phương tiện thiện xảo của Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa thì phát sanh tất cả Ba‑la‑mật‑đa và làm cho dần dần tăng trưởng.

Thiện Hiện nên biết! Ví như mạng căn gìn giữ các căn, Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa cũng như vậy, luôn gìn giữ tất cả pháp lành thù thắng. Vì sao? Vì nếu Đại Bồ‑tát nào tu học đúng đắn Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa thì có thể gìn giữ khắp tất cả pháp lành.

Thiện Hiện nên biết! Như mạng căn diệt, thì các căn diệt theo, Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa cũng như vậy. Nếu Đại Bồ‑tát nào thối lui Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa này thì chính là thối lui tất cả pháp lành. Nếu Đại Bồ‑tát nào tu học đúng đắn Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa thì có thể diệt trừ khắp tất cả pháp bất thiện.

Thế nên, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát nào muốn đạt đến rốt ráo bờ kia của tất cả Ba‑la‑mật‑đa thì nên siêng năng tu học Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát nào thường siêng năng tu học Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa thì thành tối thượng, tối thắng đối với các hữu tình. Vì sao? Vì Đại Bồ‑tát này thường siêng năng tu học pháp Vô Thượng của Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Ý thầy thế nào? Các loài hữu tình ở trong thế giới tam thiên đại thiên này có nhiều không?

Thiện Hiện bạch:
- Bạch Thế Tôn! Các loài hữu tình trong châu Thiệm‑bộ còn nhiều vô số, huống là các loài hữu tình trong thế giới tam thiên đại thiên, số đó rất nhiều.

Phật bảo Thiện Hiện:
- Đúng như vậy! Đúng như vậy! Như lời ông nói.
Thiện Hiện nên biết! Giả sử các loài hữu tình trong thế giới tam thiên đại thiên, đồng một lúc đều được làm thân người. Được thân người rồi, đồng một lúc đều phát tâm quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề, tu hạnh của các Đại Bồ‑tát. Tu hành viên mãn rồi, đồng một lúc đều đắc quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề. Lại có Đại Bồ‑tát trọn đời thường đem y phục, thức ăn uống, phòng xá, giường nằm, thuốc men thượng diệu và các thứ vật dụng cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác này. Ý ông thế nào? Đại Bồ‑tát này do nhân duyên này được phước có nhiều không?

Thiện Hiện thưa:
- Rất nhiều, kính bạch Thế Tôn! Rất nhiều, kính bạch Thiện thệ!
Phật bảo Thiện Hiện:
- Nếu Đại Bồ‑tát nào thường tu học Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy thì trải qua khoảng thời gian khảy móng tay, đạt được công đức nhiều hơn trước vô lượng vô số. Vì sao? Vì Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa đầy đủ lợi ích lớn, có thể làm cho chúng Đại Bồ‑tát mau chứng quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề.

Thế nên, này Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát nào muốn chứng quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề, muốn làm thượng thủ của tất cả hữu tình, muốn lợi ích cho khắp tất cả hữu tình, muốn làm người cứu hộ cho kẻ không có người cứu hộ, làm chỗ quay về nương tựa cho kẻ không có nơi quay về nương tựa, làm nơi hướng đến cho kẻ không có nơi hướng đến, làm mắt cho người không có mắt, làm ánh sáng cho người không có ánh sáng; kẻ lạc mất đường chánh, chỉ cho họ con đường chánh; người chưa Niết‑bàn, làm cho đắc Niết‑bàn… thì nên học Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát nào muốn đi nơi cảnh giới của chư Phật đã đi, muốn ngự nơi địa vị tôn quí của chư Phật Đại tiên đã ngự, muốn an trụ chỗ Phật đã an trụ, muốn rống tiếng đại Sư tử của chư Phật, muốn trỗi trống pháp Vô Thượng của chư Phật, muốn gióng chuông pháp Vô Thượng của chư Phật, muốn thăng tòa pháp Vô Thượng của chư Phật, muốn thổi ốc pháp Vô Thượng của chư Phật, muốn giảng nghĩa pháp Vô Thượng của chư Phật, muốn xé rách lưới nghi của tất cả hữu tình, muốn vào cõi pháp cam lồ của chư Phật, muốn lãnh thọ pháp lạc vi diệu của chư Phật, muốn chứng công đức viên tịnh của chư Phật, muốn dùng một âm thanh giảng thuyết chánh pháp cho tất cả hữu tình cõi tam thiên, làm cho tất cả đều được lợi ích lớn… thì phải học Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát tu học Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy thì không có tất cả công đức lợi ích thù thắng ở thế gian hay xuất thế gian nào mà không đạt được. Vì sao? Vì Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa là chỗ nương tựa cho tất cả hạt giống căn lành công đức.

Thiện Hiện nên biết! Ta chưa từng thấy có Đại Bồ‑tát nào siêng năng tu tập Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy mà không đạt được công đức lợi ích thù thắng của thế gian và xuất thế gian.

Bấy giờ, Thiện Hiện bạch Phật:
- Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ‑tát tu học Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy chẳng lẽ cũng đắc công đức căn lành của Thanh văn, Độc giác sao?

Phật bảo Thiện Hiện:
- Công đức căn lành của Thanh văn, Độc giác, các chúng Đại Bồ‑tát này cũng đều chứng đắc nhưng không trụ, không đắm trước nơi đó. Bằng chánh kiến thắng trí, quán sát xong, vượt qua địa vị Thanh văn và Độc giác, vào thẳng Chánh tánh ly sanh của Bồ‑tát, nên các Đại Bồ‑tát này được tất cả công đức căn lành.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát nên tu học tất cả hạt giống công đức căn lành của Thanh văn, Độc giác. Mặc dầu không cầu chứng đắc nơi đó nhưng muốn thông suốt đúng đắn tất cả để giảng thuyết, chỉ dạy cho các hữu tình kia.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát khi học như vậy thì chính là gần gũi trí nhất thiết trí, mau chứng quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề, thường làm lợi ích an vui cho tất cả cùng tận đời vị lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát nào khi tu học như vậy thì chính là ruộng phước chơn tịnh cho tất cả thế gian, trời, người, A‑tố‑lạc v.v..., vượt lên trên các ruộng phước của Thanh văn, Độc giác, Sa‑môn, Phạm chí ở thế gian, mau chứng được trí nhất thiết trí.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát khi tu học như vậy thì sanh ra ở chỗ nào cũng không xả bỏ Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa, không lìa Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa và thường thực hành Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát nào có thể thực hành Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy thì nên biết Bồ‑tát đó đã được không thối lui trí nhất thiết trí, hiểu biết đúng đắn tất cả pháp, xa lìa địa vị Thanh văn, Độc giác v.v... và gần gũi quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát nào khi hành Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa nghĩ thế này: Đây là Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa, đây là thời gian tu, đây là nơi chốn tu, ta là người tu Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa này. Ta nhờ Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa như vậy mà vứt bỏ được pháp nên vứt bỏ, nên được phát sanh trí nhất thiết trí thì Đại Bồ‑tát này chẳng phải hành Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa, cũng chẳng thể hiểu rõ Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa. Vì sao? Vì Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa không nghĩ: Ta là Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa, đây là thời gian tu, đây là nơi chốn tu, đây là người tu, đây là pháp Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa xa lìa, đây là pháp Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa chiếu soi, đây là quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề mà Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa chứng đắc. Ai hiểu biết như vậy là hành Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Đại Bồ‑tát khi thực hành Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa sâu xa, nghĩ thế này: Đây chẳng phải là Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa, đây chẳng phải là thời gian tu, đây chẳng phải là nơi chốn tu, đây chẳng phải là người tu, chẳng phải nhờ Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa mà xa lìa tất cả pháp nên xa lìa, chẳng phải nhờ Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa mà chứng được quả vị Vô thượng Chánh đẳng Bồ‑đề. Vì sao? Vì tất cả pháp đều trụ chơn như không sai khác vậy.

Thiện Hiện nên biết! Nếu Đại Bồ‑tát hoàn toàn không phân biệt, không hiểu rõ tất cả pháp thì chính là hành Bát‑nhã ba‑la‑mật‑đa.