Kinh Đại Bát Nhã - Tập 08 · HT Thích Trí Nghiêm

QUYỂN 395A

Lúc bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
- Bạch Thế Tôn! Những gì là Bồ‑đề tư lương của Đại Bồ‑tát, mà các Đại Bồ‑tát cần phải đủ Bồ‑đề tư lương như thế mới có thể chứng đắc sở cầu là quả vị giác ngộ cao tột?

Phật dạy:
- Này Thiện Hiện! Tất cả thiện pháp đều là Bồ‑đề tư lương của Đại Bồ‑tát, các Đại Bồ‑tát cần phải đủ Bồ‑đề tư lương như thế mới chứng đắc sở cầu là quả vị giác ngộ cao tột.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:
- Bạch Thế Tôn! Những gì là tất cả thiện pháp, mà các Đại Bồ‑tát thành tựu các thiện pháp ấy mới chứng đắc quả vị giác ngộ cao tột?

Phật dạy:
- Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm tu hành bố thí Ba‑la‑mật‑đa; tu hành tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tịnh lự, Bát‑nhã Ba‑la‑mật‑đa; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ như thế này; Đây là bố thí v.v... do điều này, vì điều này mà tu bố thí v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy đều không có, biết tất cả pháp tự tánh là không; do đó việc tu Ba‑la‑mật‑đa vì có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại tu hành đạo này đã đắc, sẽ đắc và hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng đã, sẽ và hiện khiến hữu tình vượt qua biển lớn sanh tử, chứng vui Niết‑bàn.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm, tu hành bốn niệm trụ, tu hành bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy chi đẳng giác, tám chi thánh đạo; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là bốn niệm trụ v.v... do điều này, vì điều này mà tu bốn niệm trụ v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy đều không có, biết tất cả pháp, tự tánh là không. Do việc tu bốn niệm trụ v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại do hành đạo này nên đã đắc, sẽ đắc và hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng vui Niết‑bàn.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm, an trụ pháp không nội, an trụ pháp không ngoại, pháp không nội ngoại, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là pháp không nội v.v... do điều này, vì điều này mà an trụ pháp không nội v.v... ba thứ phân biệt chấp trước ấy đều không có, biết tất cả pháp, tự tánh không. Do việc an trụ pháp không nội v.v... ấy có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, được vui Niết‑bàn, nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại do tu hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc và hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng vui Niết‑bàn.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm, an trụ Thánh đế khổ, an trụ Thánh đế tập, diệt, đạo; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là Thánh đế khổ v.v... do điều này, vì điều này mà an trụ Thánh đế khổ v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy hoàn toàn không có, biết tất cả pháp, tự tánh là không, do đó sự an trụ Thánh đế khổ v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại do hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc và hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng vui Niết‑bàn.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm tu hành bốn tịnh lự, tu hành bốn vô lượng, bốn định vô sắc; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là bốn tịnh lự v.v... do điều này, vì điều này mà tu bốn tịnh lự v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy hoàn toàn không có, biết tất cả pháp, tự tánh là không, do đó sự tu bốn tịnh lự v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc và hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng vui Niết‑bàn.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm tu hành tám giải thoát, tu hành tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là tám giải thoát v.v... do điều này, vì điều này mà tu tám giải thoát v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy hoàn toàn không có, biết tất cả pháp, tự tánh là không. Do việc tu tám giải thoát v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc và hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng vui Niết‑bàn.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm, tu hành pháp môn Đà‑la‑ni, tu hành pháp môn Tam‑ma‑địa; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là pháp môn Đà‑la‑ni v.v... do điều này, vì điều này mà tu pháp môn Đà‑la‑ni v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy hoàn toàn không có, biết tất cả pháp, tự tánh là không. Do việc tu pháp môn Đà‑la‑ni v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc và hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng vui Niết‑bàn.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm, tu hành pháp môn giải thoát không, tu hành pháp môn giải thoát vô tướng, vô nguyện; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là pháp môn giải thoát không v.v... do điều này, vì điều này mà tu pháp môn giải thoát không v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy đều không có, biết tất cả pháp, tự tánh không. Do việc tu pháp môn giải thoát không ấy v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc, hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng Niết‑bàn an lạc.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm, tu hành bậc Cực hỷ, tu hành bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là bậc Cực hỷ v.v... do điều này, vì điều này mà tu bậc Cực hỷ v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy đều không có, biết tất cả pháp, tự tánh không. Do việc tu bậc Cực hỷ v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc, hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn an lạc.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm, tu hành năm loại mắt, tu hành sáu phép thần thông; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là năm loại mắt v.v... do điều này, vì điều này mà tu năm loại mắt v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy đều không có, biết tất cả pháp, tự tánh không. Do việc tu năm loại mắt v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc, hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn an lạc.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm tu hành mười lực Phật, tu hành bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là mười lực Phật v.v... do điều này, vì điều này mà tu mười lực Phật v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy đều không có, biết tất cả pháp, tự tánh không. Do việc tu mười lực Phật v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc, hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn an lạc.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm, tu hành pháp không quên mất tu hành tánh luôn luôn xả; trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là pháp không quên mất v.v... do điều này, vì điều này mà tu pháp không quên mất v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy đều không có, biết tất cả pháp, tự tánh không. Do việc tu pháp không quên mất v.v... này có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc, hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn an lạc.

Này Thiện Hiện! Các Đại Bồ‑tát từ khi mới phát tâm, tu hành trí nhất thiết, tu hành trí đạo tướng, trí nhất thiết tướng; ở trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ thế này: Đây là trí nhất thiết v.v... do điều này, vì điều này mà tu trí nhất thiết v.v... ba sự phân biệt chấp trước ấy đều không có, biết tất cả pháp, tự tánh không. Do việc tu trí nhất thiết v.v... có thể tự làm lợi ích, cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, khiến thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn, cho nên nói là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương của Bồ‑tát, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Chúng Đại Bồ‑tát quá khứ, vị lai, hiện tại hành đạo này, nên đã đắc, sẽ đắc, hiện đắc quả vị giác ngộ cao tột, cũng khiến cho hữu tình đã, sẽ và hiện thoát khỏi biển lớn sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn an lạc.

Thiện Hiện! Nên biết, lại có vô lượng công đức tu hành của các chúng Bồ‑tát đều gọi là thiện pháp, cũng gọi là Bồ‑đề tư lương, cũng gọi là đạo Đại Bồ‑tát. Các Đại Bồ‑tát cần phải tu thiện pháp thù thắng như thế khiến viên mãn cùng tột mới có thể chứng đắc trí nhất thiết trí. Cần phải chứng đắc trí nhất thiết trí rồi mới có thể chuyển bánh xe Chánh pháp không sai lạc, khiến các hữu tình giải thoát sanh tử, chứng đắc Niết‑bàn cứu cánh thường lạc.