Niềm vui vật chất và niềm vui không thuộc vật chất khác nhau chỗ nào?

Trả lời: Niềm vui thuộc vật chất khởi lên do nhận được hay nhớ lại các sắc, tiếng, hương, vị, xúc, pháp khả ái, khả hỷ, liên hệ đến thế vật; niềm vui không thuộc vật chất khởi lên sau khi như thật thấy với chánh trí tuệ rằng tất cả các pháp ấy là vô thường, khổ, biến hoại. Người tu phải biết rõ mình đang cảm giác loại nào.

Trích dẫn — Kinh Đại Niệm Xứ (Trường Bộ, DN 22), đoạn 11, biết rõ lạc thọ thuộc và không thuộc vật chất.

Nguyên văn: "Hay khi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất biết rằng: “Tôi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất”. Hay khi cảm giác lạc thọ không thuộc vật chất, biết rằng: “Tôi cảm giác lạc thọ không thuộc vật chất”."

Trích dẫn — Kinh Phân Biệt Sáu Xứ (Trung Bộ, MN 137), phần giải thích sáu hỷ liên hệ tại gia và sáu hỷ liên hệ xuất ly.

Nguyên văn: "Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ tại gia? Có hỷ khởi lên, hoặc do nhận được hay thấy sự nhận được các sắc do con mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì đã nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ tại gia." (...) "Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ đến xuất ly? Sau khi biết các sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt và nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và các sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, có hỷ khởi lên. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến xuất ly."

Câu hỏi rút từ 22. KINH ĐẠI NIỆM XỨ (Mahāsatipaṭṭhāna Sutta).