Tổ đình Sắc tứ Tịnh Quang

Bắc tông · Quảng Trị

Làng Ái Tử, xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

Hòa thượng Tu Pháp – Chí Khả khai sơn năm 1739 thời chúa Nguyễn Phúc Khoát; đổi tên Tịnh Quang theo sắc thời Gia Long; di tích quốc gia năm 1991

Tổ đình Sắc tứ Tịnh Quang tọa lạc trên vùng gò đồi phía tây nam làng Ái Tử, xã Triệu Phong — vùng đất Nguyễn Hoàng dựng dinh trấn đầu tiên khi vào Nam năm 1558. Chùa được khai sơn năm 1739 thời chúa Nguyễn Phúc Khoát với tên ban đầu là chùa Tịnh Nghiệp, đến thời vua Gia Long được ban sắc đổi tên thành Tịnh Quang. Chùa bị chiến tranh phá hủy hoàn toàn năm 1972, được tái thiết từ năm 1997 và khánh thành năm 2001.

Sử tích

Làng Ái Tử là nơi Nguyễn Hoàng đặt dinh trấn đầu tiên khi vào trấn nhậm Thuận Hóa năm 1558. Một số nhà nghiên cứu cho rằng ngôi chùa trên gò đồi phía tây nam làng đã có mặt trước cả thời điểm ấy; điều chắc chắn hơn là vào khoảng những năm 1600–1650 nơi đây đã có nhiều thiền sư danh tiếng trụ trì, trong đó hai vị còn lưu tên là Lục Hồ Viên Cảnh và Đại Thâm Viên Quang — người thứ nhất là bổn sư, người thứ hai là thầy dạy thiền lý cho Thiền sư Minh Châu Hương Hải.

Qua các đời trụ trì nối nhau như Thiền sư Tuyết Phong rồi Thiền sư Bảo Châu, nơi đây dần được mở mang. Người được chép là khai sơn chùa là Hòa thượng Tu Pháp, tự Chí Khả: năm 1739, dưới triều vua Lê Ý Tông và chúa Nguyễn Phúc Khoát, ngài lập chùa với tên ban đầu là **chùa Tịnh Nghiệp**. Đến thời vua Gia Long, chùa được ban sắc chỉ đổi tên thành **Tịnh Quang**; lần trùng tu đáng kể nhất diễn ra năm Minh Mạng thứ 21 (1841).

Nhiều danh tăng xứ Đàng Trong xuất thân hoặc tu học ở đây, đáng kể nhất là Tổ sư Nhất Định — vị khai sơn chùa Từ Hiếu ở Huế — và Tổ sư Phước Huệ, khai sơn tổ đình Hải Đức. Về sau, những bậc trưởng lão gốc Quảng Trị như Hòa thượng Thích Đôn Hậu ở chùa Linh Mụ hay Hòa thượng Thích Trí Thủ ở chùa Báo Quốc đều coi Tịnh Quang là đất tổ của mình.

Năm 1972, chiến sự Quảng Trị phá hủy ngôi chùa hoàn toàn. Việc tái thiết bắt đầu bằng lễ đặt đá ngày 26-3-1997, do Hòa thượng Thích Chánh Liêm làm Trưởng ban. Ngôi chùa dựng lại sâu 31m, rộng 27m, cao gần 15m, khánh thành ngày 12-3-2001 nhằm ngày 18 tháng Hai năm Tân Tỵ. Trong chùa có pho tượng Thích Ca bằng đồng nặng 2.700kg đúc năm 1997 và chiếc trống da trâu mặt rộng 165cm. Chùa được xếp hạng di tích quốc gia hạng A1 theo Quyết định số 2009/QĐ-BVHTT ngày 15-11-1991. Hằng năm đến ngày 18 tháng Hai âm lịch, tăng ni và Phật tử gốc Quảng Trị khắp nơi trở về dự lễ giỗ Tổ.