Chùa Vĩnh Nghiêm

Bắc tông · TP. Hồ Chí Minh

339 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Xuân Hòa, TP. Hồ Chí Minh

Khởi công cuối năm 1964, cơ bản hoàn thành năm 1971

Chùa Vĩnh Nghiêm là ngôi chùa lớn giữa lòng TP. Hồ Chí Minh, dựng theo mẫu chùa gỗ Vĩnh Nghiêm ở Bắc Giang nhưng bằng bê tông cốt thép, trên khuôn viên khoảng 6.000m² ven kênh Nhiêu Lộc. Chùa là tổ đình của cộng đồng Phật tử gốc Bắc di cư vào Nam và đến nay vẫn giữ nếp nghi lễ đặc trưng miền Bắc. Quần thể tháp — tháp Quán Thế Âm bảy tầng, tháp đá bảy tầng và tháp Xá Lợi Cộng Đồng — là dấu nhận diện của chùa.

Sử tích

Chùa Vĩnh Nghiêm ở Sài Gòn mang tên một ngôi chùa cách đó hơn nghìn cây số: **tổ đình Vĩnh Nghiêm** ở làng Đức La, xã Trí Yên, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang — trung tâm hoằng pháp của Thiền phái Trúc Lâm từ thời Lý – Trần. Sau cuộc di cư 1954, hai vị Hòa thượng gốc Bắc là **Thích Tâm Giác** (quê Nam Định) và **Thích Thanh Kiểm** đứng ra xây một ngôi chùa cho cộng đồng ấy: cuối năm 1964 chùa khởi công trên khu đất hơn 6.000m² ven kênh Nhiêu Lộc, đường Công Lý (nay là Nam Kỳ Khởi Nghĩa), và cơ bản hoàn thành năm 1971 sau bảy năm xây dựng.

Theo Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất năm 1964, đồng bào Phật tử Bắc Việt di cư được lập thành một đơn vị riêng trong Giáo hội **mang tên "miền Vĩnh Nghiêm"**, để bảo tồn truyền thống văn hóa và nghi lễ đặc thù của người Bắc — và ngôi chùa mới trở thành tổ đình của miền ấy. Kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng, cùng Lê Tấn Chuyên và Cổ Văn Hậu, vẽ kiểu ngôi chùa theo mẫu chùa gỗ Vĩnh Nghiêm Bắc Giang: mái cong nhiều tầng, đầu đao vút, nhưng đổ bằng bê tông cốt thép cho hợp với đô thị. Hòa thượng Thích Tâm Giác viên tịch ngày 15/11/1973 (20 tháng Mười năm Quý Sửu), hai năm sau khi ngôi chùa ngài khai sơn hoàn thành.