Tổ đình Từ Đàm

Bắc tông · Huế

Số 1 đường Sư Liễu Quán, phường Thuận Hóa, thành phố Huế

Khai sơn khoảng cuối thế kỷ 17 với tên chùa Ấn Tôn; đổi tên Từ Đàm năm 1841

Tổ đình Từ Đàm nằm trên đường Sư Liễu Quán, phía nam thành phố Huế, là một trong những ngôi chùa cổ danh tiếng nhất cố đô. Chùa do Thiền sư Minh Hoằng — Tử Dung khai sơn cuối thế kỷ 17 với tên Ấn Tôn, nơi Tổ Liễu Quán từng tham học trước khi khai sinh pháp phái Liễu Quán. Từ thập niên 1930, Từ Đàm là trụ sở An Nam Phật học hội và trung tâm phong trào chấn hưng Phật giáo miền Trung; hiện đặt Văn phòng Ban Trị sự Phật giáo thành phố Huế.

• Cổng tam quan dựng năm 1965 và cội bồ đề chiết từ cây bồ đề Bồ Đề Đạo Tràng ở Ấn Độ
• Chánh điện tái thiết 2006–2010 theo lối trùng thiềm điệp ốc, dài 42m, ngang 35,9m
• Nơi Thiền sư Liễu Quán đến tham học với Tổ Minh Hoằng — Tử Dung năm 1702
• Trung tâm phong trào chấn hưng Phật giáo Trung Kỳ và các cuộc vận động Phật giáo năm 1963

Sử tích

Chùa do Thiền sư Minh Hoằng — Tử Dung, người Quảng Đông sang hoằng hóa ở Thuận Hóa, khai sơn vào khoảng cuối thế kỷ 17 trên một quả đồi phía nam Kinh thành, lấy tên **Ấn Tôn Tự** (印宗寺) với ý nghĩa "lấy sự truyền tâm làm tông chỉ". Năm 1702, một vị sư trẻ tên Liễu Quán tìm đến đây xin tham học; chính từ cuộc tham vấn công án giữa hai thầy trò ở ngôi chùa này mà về sau hình thành pháp phái Liễu Quán — dòng thiền Việt hóa phổ biến nhất của Phật giáo Việt Nam. Năm 1703, chúa Nguyễn Phúc Chu ban cho chùa tấm biển *Sắc tứ Ấn Tôn Tự*. Đến năm 1841, vua Thiệu Trị đổi tên chùa thành **Từ Đàm** (慈曇寺) vì chữ *Tôn* phạm húy tên vua là Miên Tông.

Năm Thành Thái thứ 9 (1897), triều đình mở đường lên đàn Nam Giao xuyên qua khuôn viên chùa, nên năm bảo tháp chứa di cốt chư Tổ phải dời sang khuôn viên chùa Báo Quốc gần đó. Từ thập niên 1930, Từ Đàm gắn với phong trào chấn hưng Phật giáo Trung Kỳ: An Nam Phật học hội thành lập năm 1932, và đến năm 1936 sơn môn Lâm Tế đồng thuận giao chùa cho hội làm trụ sở. Năm 1951, Đại hội thành lập Tổng hội Phật giáo Việt Nam — quy tụ 51 đại biểu của sáu tập đoàn Tăng già và cư sĩ ba miền — diễn ra tại đây.

Những năm 1960, Từ Đàm là tâm điểm các cuộc đấu tranh của Phật giáo chống chính sách tôn giáo dưới thời Tổng thống Ngô Đình Diệm; mùa Phật đản 1963, sân chùa là nơi tập trung của phong trào khởi phát từ Huế rồi lan ra cả miền Nam. Chánh điện cũ ba gian lợp ngói được tháo dỡ và tái thiết từ ngày 4/7/2006, khánh thành sáng 30/3/2010.