Chùa Thiên Mụ

Bắc tông · Huế

Đồi Hà Khê, phường Kim Long, thành phố Huế

Năm 1601, do chúa Tiên Nguyễn Hoàng dựng

Chùa Thiên Mụ là ngôi quốc tự trên đồi Hà Khê bên bờ sông Hương, cách trung tâm Huế khoảng 5km về phía tây, và là biểu tượng của Phật giáo xứ Huế. Tháp Phước Duyên bảy tầng cao 21m cùng đại hồng chung đúc thời chúa Nguyễn Phúc Chu đã đi vào ca dao và tâm thức người dân cố đô. Chùa được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Sử tích

Xuất xứ tên chùa là một truyền thuyết được lưu truyền và chép lại trong tư liệu nhà Nguyễn. **Theo truyền thuyết**, trên đồi Hà Khê bên sông Hương, đêm đêm dân trong vùng thấy một bà lão mặc áo đỏ quần lục hiện ra, nói rằng sẽ có một vị chân chúa đến đây dựng chùa để tụ linh khí, làm bền long mạch cho đất phương Nam, rồi biến mất. Năm 1601, chúa Tiên **Nguyễn Hoàng** đi xem xét địa thế, nghe được câu chuyện ấy, cho dựng chùa trên chính ngọn đồi và đặt tên là **Thiên Mụ** — "bà lão nhà trời".

Suốt hơn ba thế kỷ sau đó, ngôi chùa gắn bó với các chúa, vua nhà Nguyễn. Năm 1710, chúa **Nguyễn Phúc Chu** cho đúc quả đại hồng chung nặng trên hai tấn; năm 1714 chúa cho đại trùng tu chùa và dựng tấm bia đá đặt trên lưng rùa ghi lại việc này — cả chuông và bia đến nay vẫn còn. Năm 1844, vua **Thiệu Trị** cho dựng tháp **Phước Duyên** bảy tầng cao 21m trước chùa; tháp trở thành hình ảnh biểu tượng của Huế. Năm 1862, vua **Tự Đức** kiêng chữ "Thiên", đổi gọi là chùa **Linh Mụ**; lệnh kiêng kéo dài đến năm 1869, và đến nay dân Huế vẫn quen gọi cả hai tên.

Lớp lịch sử gần nhất thuộc về thế kỷ XX: chiếc xe hơi Austin chở Hòa thượng **Thích Quảng Đức** vào Sài Gòn trước khi ngài tự thiêu năm 1963 nay được lưu giữ ngay trong khuôn viên chùa, phía sau chánh điện.