Chùa Tây Phương

Bắc tông · Hà Nội

Núi Câu Lâu, xã Tây Phương, thành phố Hà Nội

Có thể khởi dựng thời Mạc; trùng tu 1632, 1657–1682 và đại trùng tu năm 1794 thời Tây Sơn

Chùa Tây Phương (tên chữ là Sùng Phúc Tự) đứng trên đỉnh núi Câu Lâu, phải leo 237 bậc đá ong mới tới. Ba tòa nhà xếp song song với mái đao cong vút và tường gạch Bát Tràng để mộc khiến chùa có dáng riêng, không lẫn vào đâu. Chùa nổi tiếng nhất với 64 pho tượng gỗ bên trong, đứng đầu là bộ 18 vị La Hán.

Sử tích

Chùa Tây Phương nhiều lần được dựng lại, nhưng lần quyết định là năm 1794, dưới triều Tây Sơn, khi chùa được đại trùng tu và mang tên Tây Phương cổ tự. Trước đó, năm 1632 thời Lê Thần Tông chùa dựng chính điện và hậu cung; từ 1657 đến 1682 chúa Trịnh Tạc cho dỡ chùa cũ dựng lại. Một số sách cho rằng chùa có từ thời Mạc, nhưng chưa được chứng minh.

Bộ tượng làm nên tên tuổi chùa là 18 vị La Hán tạc bằng gỗ mít, sơn son thếp vàng. Khác với tượng Phật thường thấy — cân đối, an nhiên, khuôn mặt gần như giống nhau — mỗi vị La Hán ở đây là một con người riêng, gầy guộc, gân guốc, mặt hằn khổ hạnh, tay chân vặn theo những tư thế rất động. Năm 1960, sau chuyến thăm chùa, Huy Cận viết bài thơ *Các vị La Hán chùa Tây Phương*: "Mặt cúi, mặt nghiêng, mặt ngoảnh sau / Quay theo tám hướng hỏi trời sâu".

Chùa còn giữ tổng cộng 64 pho tượng gỗ, và được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Người hành hương lên chùa vẫn phải đi qua 237 bậc đá ong.