Chùa Tam Thanh

Bắc tông · Lạng Sơn

Phường Tam Thanh, tỉnh Lạng Sơn

Có từ thời Lê theo Đại Nam nhất thống chí; bia Ma nhai sớm nhất trong động dựng năm 1677

Chùa Tam Thanh nằm trọn trong một hang đá giữa lòng thành phố Lạng Sơn — bước qua cổng tam quan là đi thẳng vào núi. Trong hang có tượng A Di Đà tạc nổi vào vách đá, có hồ Âm Ty nước quanh năm không cạn và hàng loạt bia Ma nhai khắc thẳng lên đá. Chùa được xưng tụng là một trong "đệ nhất bát cảnh xứ Lạng".

• Toàn bộ chùa nằm trong lòng một hang đá tự nhiên, không có kiến trúc mái che riêng
• Tượng A Di Đà tạc nổi vào vách đá, cao 202cm, phong cách Lê – Mạc
• Hệ thống bia Ma nhai khắc trên vách hang, tấm sớm nhất năm 1677
• Hồ Âm Ty trong hang, nước không bao giờ cạn; hội chùa mở ngày 15 tháng Giêng

Sử tích

Sách *Đại Nam nhất thống chí* chép chùa Tam Thanh có từ thời nhà Lê, khi ấy còn thuộc xã Vĩnh Trại, châu Thoát Lãng. Điều lạ của ngôi chùa là không có tòa nhà nào: người ta dựng cổng tam quan ở cửa hang, còn toàn bộ điện thờ, ban bệ và tượng đều đặt trong lòng núi đá tự nhiên. Ánh sáng vào chùa qua các cửa thông thiên trên vòm hang.

Bảo vật của chùa là pho A Di Đà không tạc rời mà tạc nổi thẳng vào vách đá, cao 202cm, rộng 65cm, trong tư thế đứng trên tòa sen, nếp áo mềm buông theo thớ đá. Pho tượng mang phong cách nghệ thuật Lê – Mạc.

Vách hang còn giữ hệ thống bia Ma nhai — bia khắc trực tiếp lên đá — ghi lại các đợt tu tạo và cảm hứng của khách văn nhân đến vãn cảnh; tấm sớm nhất khắc năm Vĩnh Trị thứ 2 (1677), ghi việc xây dựng tôn tạo chùa. Trong hang có hồ Âm Ty, nước quanh năm không cạn. Hội chùa mở ngày 15 tháng Giêng hằng năm, và Tam Thanh từ lâu được người xứ Lạng xưng tụng là "đệ nhất bát cảnh xứ Lạng".