Chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh

Bắc tông · Thanh Hóa

Thôn Duy Tinh, xã Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa

Có từ trước thời Lý; dựng lại và hoàn thành cuối năm Mậu Tuất (1118)

Chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh nằm ở thôn Duy Tinh, làng cổ từng là trị sở quận Cửu Chân gần 400 năm suốt thời Lý — Trần. Chùa có từ trước thời Lý, được dựng lại và hoàn thành cuối năm 1118, nay là di tích quốc gia và cũng là nơi thờ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Chùa còn giữ nhiều di vật thời Lý: ba bệ đá hoa sen trên tam bảo, hàng rồng lớn chạm đá, đầu rồng và phượng cỡ lớn.

Sử tích

Làng Duy Tinh xưa là trị sở của quận Cửu Chân, giữ vai trò trung tâm hành chính của cả vùng suốt gần 400 năm thời Lý — Trần; Thái úy Lý Thường Kiệt từng trấn nhậm ở đây 19 năm. Ngôi chùa cổ của làng đã có từ trước thời Lý và đến đầu thế kỷ 12 thì đổ nát. Theo *Từ điển di tích văn hóa Việt Nam*, sau chuyến vua Lý Nhân Tông đi tuần phương nam, xa giá dừng ở trị sở châu Ái rồi trở về, Thông phán Chu Công — người được triều Lý cử cai quản Thanh Hóa — đã giao cho huyện lệnh Lê Chiếu việc dựng lại ngôi chùa cũ để "báo ơn vua, chúc quốc vận trường tồn". Dân trong huyện góp lương, góp sức, san gò lấp trũng; thợ mộc thợ nề gắng sức suốt hai năm, đến cuối năm **Mậu Tuất, niên hiệu Hội Tường Đại Khánh thứ 9 (1118)** thì chùa hoàn thành, quy mô to lớn, chạm trổ công phu.

Chùa cũng là nơi thờ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Qua các triều đại và biến động lịch sử, kiến trúc dần đổ nát; năm 1952 bom Pháp làm sập tòa tiền đường và làm sứt trán tấm bia đá thời Lý. Sau đó chùa được sư và dân quanh vùng sửa lại với quy mô nhỏ hơn nhiều.

Ngày 13/3/1990, Bộ Văn hóa đưa chùa vào danh sách Di tích quốc gia. Từ năm 1997, chùa được tu bổ lớn: gác chuông, trung đường và tòa tiền đường tám mái toàn bằng gỗ lim hoàn thành năm 2001, nhà tổ tu bổ năm 2005, cầu đá năm 2007 cùng việc cải tạo hồ sen trước chùa. Lễ hội chùa mở hằng năm từ mùng 8 đến mùng 10 tháng Hai âm lịch.