Chùa Phổ Minh
Bắc tông · Ninh Bình
Thôn Tức Mặc, phường Tức Mạc, tỉnh Ninh Bình
Xây dựng năm 1262 trong khuôn viên hành cung Thiên Trường thời Trần
Chùa Phổ Minh, dân gian gọi là chùa Tháp, dựng năm 1262 ngay bên hành cung Thiên Trường — nơi các vua Trần sau khi nhường ngôi lui về ở. Giữa sân chùa là ngọn tháp mười bốn tầng cao gần hai mươi mét, chân đá thân gạch, đã đứng đó hơn bảy trăm năm. Cùng với đền Trần, chùa là phần lõi của khu di tích quốc gia đặc biệt ở Tức Mặc.
- Tháp Phổ Minh 14 tầng, cao 19,51m — đế đá, thân gạch, dựng đầu thế kỷ XIV
- Chùa nằm trong khuôn viên hành cung Thiên Trường, quê gốc của nhà Trần
- Nơi từng đặt vạc Phổ Minh, một trong An Nam tứ đại khí — nay đã mất, còn ghi trong sử sách
- Cùng đền Trần được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2012
Sử tích
Tức Mặc là đất phát tích của nhà Trần. Sau khi lên ngôi, các vua Trần cho dựng ở đây hành cung Thiên Trường, nơi thượng hoàng lui về sau khi nhường ngôi cho con. Năm 1262 chùa Phổ Minh được xây trong khuôn viên hành cung ấy.
Ngọn tháp giữa sân dựng vào đầu thế kỷ XIV, sau khi Trần Nhân Tông — Sơ tổ Trúc Lâm — viên tịch năm 1308 trên núi Yên Tử. Tháp gắn với việc an trí xá lị của Điều Ngự Giác Hoàng. Tháp mười bốn tầng, nền và tầng thứ nhất bằng đá, các tầng trên xây gạch, cao 19,51m. Hình tháp được in trên tờ tiền mệnh giá 100 đồng.
Chùa từng có một bảo vật nay đã mất: vạc Phổ Minh, một trong bốn báu vật gọi là An Nam tứ đại khí cùng tháp Báo Thiên, chuông Quy Điền và tượng Phật chùa Quỳnh Lâm. Chiếc vạc đồng khổng lồ ấy không còn, còn lại nền đá kê và ghi chép trong sử. Năm 2012, đền Trần và chùa Phổ Minh được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.