Chùa Linh Sơn Tiên Thạch (chùa Bà, núi Bà Đen)

Bắc tông · Tây Ninh

Lưng núi Bà Đen, độ cao khoảng 350m, phường Bình Minh, tỉnh Tây Ninh

Khai sơn thế kỷ XVIII bởi Thiền sư Đạo Trung – Thiện Hiếu; trùng tu lớn thời Tổ Tâm Hòa (1919)

Chùa Linh Sơn Tiên Thạch nằm ở lưng núi Bà Đen, độ cao khoảng 350m, là ngôi chùa cổ nhất trong quần thể chùa chiền trên ngọn núi này và quen được gọi là chùa Bà hoặc chùa Thượng. Chùa do Thiền sư Đạo Trung – Thiện Hiếu khai sơn từ thế kỷ XVIII, thuộc dòng Lâm Tế chi phái Liễu Quán. Chánh điện tựa vào vách đá, còn giữ đôi cột đá xanh chạm rồng từ thời Tổ Tâm Hòa, và là trung tâm của Hội xuân núi Bà Đen hằng năm.

Sử tích

Vào thế kỷ XVIII, Thiền sư **Đạo Trung – Thiện Hiếu** thuộc dòng Lâm Tế chi phái Liễu Quán lên núi Điện Bà lập am tu hành. Ngôi am dựa lưng vào vách đá ở độ cao chừng 350m ấy là khởi nguyên của chùa **Linh Sơn Tiên Thạch** — tên chùa ghép chữ "linh sơn" (núi thiêng) với "tiên thạch" (đá tiên), và cũng là ngôi chùa cổ nhất trong cả hệ thống chùa chiền về sau mọc lên khắp sườn núi.

Sức hút của ngôi chùa gắn chặt với một sự tích truyền khẩu lâu đời của đất Tây Ninh. Tương truyền có cô gái tên **Lý Thị Thiên Hương**, người vùng Trảng Bàng, xinh đẹp, nết na, khi lên núi lễ Phật thì bị kẻ xấu vây bắt; cô nhảy xuống vực để giữ trọn tiết hạnh. Sau đó cô báo mộng cho vị sư trên núi tìm được thi thể; vì da cô sạm đen nên dân gian gọi là **Bà Đen**, và lập điện thờ ngay cạnh chùa. Từ đó ngọn núi mang tên núi Bà Đen, còn chùa Linh Sơn Tiên Thạch được gọi quen là chùa Bà.

Năm 1857, Tổ Phước Chí nâng ngôi chùa lá, vách ván thành công trình kiên cố có chính điện và giảng đường. Từ năm 1910 đến 1919, **Tổ Tâm Hòa** mở rộng chùa; đôi cột đá xanh chạm rồng từ thời ấy đến nay vẫn còn. Chùa được trùng tu lớn lần gần đây vào cuối thập niên 1990. Mỗi độ xuân về, Hội xuân núi Bà Đen kéo hàng triệu lượt khách hành hương, và lễ vía Bà rằm tháng Năm âm lịch vẫn được tổ chức tại đây.