Chùa Linh Sơn (Ba Thê)

Bắc tông · An Giang

Triền núi Ba Thê, xã Óc Eo, tỉnh An Giang

Dựng khoảng năm 1912–1913 để thờ pho tượng Phật bốn tay và hai tấm bia cổ đào được tại chỗ

Chùa Linh Sơn, dân quanh vùng quen gọi là chùa Phật bốn tay núi Ba Thê, nằm trên một gò đất cao nơi triền núi Ba Thê thuộc xã Óc Eo, tỉnh An Giang, cách chợ Vọng Thê chừng 2km về hướng đông. Chùa mới dựng đầu thế kỷ 20, nhưng những gì được thờ trong đó thì cổ hơn ngôi chùa gần hai nghìn năm: một pho tượng thần bốn tay và hai tấm bia đá cổ, một tấm khắc chữ Phạn, đào được ngay tại chỗ. Hồ sơ xếp hạng của Cục Di sản văn hóa ghi chùa được xây bên trên nền móng của một công trình kiến trúc cổ.

Sử tích

Ngôi chùa này ra đời từ những cổ vật đào được dưới đất. Năm 1879, ở vùng núi Ba Thê người ta phát hiện hai tấm bia cổ làm bằng đá sa thạch đen, cao khoảng 1,8m, rộng 0,8m, dày khoảng 0,2m; một trong hai tấm khắc chữ Phạn (Sanskrit). Dân địa phương ở khu dân cư gần chợ Ba Thê còn đào được một pho tượng Phật bốn tay tư thế đứng, cao 1,7m, nằm sâu dưới lòng đất khoảng hai mét. Sau đó dân quanh vùng góp công góp của dựng lên một ngôi chùa đặt tên Linh Sơn Tự vào khoảng năm 1912–1913 để tôn thờ pho tượng và gìn giữ hai tấm bia.

Theo một số nhà chuyên môn, cả hai cổ vật có niên đại vào khoảng thế kỷ 2 đến thế kỷ 6 sau Công nguyên. Pho tượng tạc theo lối mỹ thuật Bà La Môn giáo gốc Ấn Độ, tương tự tượng thờ Bà Chúa Xứ ở núi Sam; thực chất đây là tượng tạc theo hình tướng thần Vishnu, phía sau có hình rắn Naga bảy đầu làm thành tán che. Nguyên thủy tượng mang màu đen của loại đá cổ. Sau khi khai quật, người ta đắp thêm phần chân để pho tượng có dáng ngồi kiết già rồi sơn màu, nên vẻ nguyên sơ của khối đá hàng nghìn năm tuổi không còn như trước.

Năm 1988, chùa Linh Sơn được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Đến năm 2012, chùa được xếp vào quần thể Di tích khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật Óc Eo – Ba Thê, xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 1419/QĐ-TTg ngày 27 tháng 9. Chùa nằm ngay cạnh khu di tích khảo cổ Nam Linh Sơn Tự; trong đợt khai quật 2017–2020, khu chùa là một trong các điểm được Viện Khảo cổ học và Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ khai quật.