Chùa Láng

Bắc tông · Hà Nội

Làng Láng, phường Láng, thành phố Hà Nội

Tương truyền dựng đời vua Lý Anh Tông (trị vì 1138–1175); trùng tu lớn các năm 1656, 1901 và 1989

Chùa Láng (tên chữ là Chiêu Thiền Tự) là ngôi chùa "tiền Phật, hậu Thánh" thờ Thiền sư Từ Đạo Hạnh cùng vua Lý Thần Tông — hậu thân của ngài theo truyền thuyết. Chùa nổi tiếng với 198 pho tượng, nhà bát giác giữa sân và con đường gạch dưới hai hàng muỗm cổ thụ. Người Pháp gọi nơi này là Pagode des Dames. Hội chùa mở mồng bảy tháng ba âm lịch, ngày sinh của Từ Đạo Hạnh.

Sử tích

Tên chữ Chiêu Thiền Tự được chính người xưa giải thích: "Vì có điều tốt rõ rệt nên gọi là **Chiêu**. Đây là nơi sinh ra Thiền sư Đại Thánh nên gọi là **Thiền**."

Tương truyền Thiền sư Từ Đạo Hạnh đầu thai làm con trai của Sùng Hiền hầu, em vua Lý Nhân Tông. Vua Lý Nhân Tông không có con nối dõi nên con trai Sùng Hiền hầu được lên ngôi, tức vua Lý Thần Tông. Đến đời sau, con của Lý Thần Tông là Lý Anh Tông cho dựng chùa Chiêu Thiền ngay trên đất làng Láng để thờ vua cha cùng tiền thân của người là Thiền sư Từ Đạo Hạnh. Ngôi chùa vì vậy thuộc dạng "tiền Phật, hậu Thánh": Phật ở phía trước, Thánh ở hậu cung.

Bố cục chùa dàn theo một trục dài. Cổng ngoài cùng gồm bốn cột vuông với ba mái cong gắn vào sườn cột, mái giữa cao hơn hai mái bên, trên có hoành phi đề "Thiền Thiên Khải Thánh". Qua cổng là sân lát gạch Bát Tràng với chiếc sập đá giữa sân — chỗ đặt kiệu ngày hội. Cuối sân là cửa tam quan, rồi một con đường lát gạch chạy giữa hai hàng muỗm cổ thụ dẫn tới cổng thứ ba. Giữa lối ấy là ngôi nhà bát giác đặt tượng Từ Đạo Hạnh, sau đó mới đến bái đường, nhà thiêu hương, thượng điện, hành lang, nhà tổ và tăng phòng.

Chùa đã trùng tu nhiều lần — quan trọng nhất là các năm 1656, 1901 và 1989 — nên hầu như không còn di vật kiến trúc cổ. Vật cổ nhất còn lại là tấm bia dựng năm Thịnh Đức thứ tư (1656) do Tiến sĩ Nguyễn Văn Trạc soạn. Bù lại, chùa giữ được một hệ thống tượng rất lớn: 198 pho, trong đó tượng Từ Đạo Hạnh làm bằng mây đan phủ sơn và tượng Lý Thần Tông tạc bằng gỗ mít, đặt trong hậu cung.

Hội chùa mở ngày mồng bảy tháng ba âm lịch, đúng ngày sinh của Từ Đạo Hạnh; kiệu của ngài được rước sang chùa Hoa Lăng ở Dịch Vọng, nơi thờ cha mẹ ngài. Vì Từ Đạo Hạnh vừa là sư vừa là Thánh của làng nên dân Láng dâng cả rượu thịt trong ngày hội. Chùa Thầy ở Quốc Oai cũng thờ Từ Đạo Hạnh, nên dân gian có câu: "Nhớ ngày mồng bảy tháng ba / Trở về hội Láng, trở ra hội Thầy."