Chùa Hải Tạng

Bắc tông · Đà Nẵng

Đảo Hòn Lao, Cù Lao Chàm, xã Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng

Dựng năm 1758 (Cảnh Hưng thứ 19); dời về vị trí hiện nay năm 1848

Chùa Hải Tạng là ngôi cổ tự duy nhất trên đảo Cù Lao Chàm, dựng năm 1758 và dời về vị trí hiện nay năm 1848 sau khi bị mưa bão làm hư hại. Chùa nằm sát chân núi phía tây đảo Hòn Lao, lưng tựa vào núi, mặt nhìn ra cánh đồng lúa duy nhất của cả quần đảo. Tên chùa nghĩa là nơi hội tụ Tam tạng kinh điển mênh mông như biển cả. Chùa thờ cả Phật lẫn thánh thần, đáp ứng tín ngưỡng của ngư dân trên đảo và của thương thuyền các nước ghé vào cầu nguyện trước khi ra khơi.

Sử tích

Chùa dựng năm 1758, tức năm Cảnh Hưng thứ 19, trên một hòn đảo cách bờ Hội An chừng mười lăm cây số. Vị trí ban đầu không phải chỗ hiện nay mà lệch về hướng đông bắc khoảng hai trăm mét. Mưa bão ngoài khơi làm ngôi chùa cũ hư hại dần, nên năm 1848, năm Tự Đức nguyên niên, ngư dân và thương nhân trên đảo dựng lại chùa ở chỗ kín gió hơn, sát chân núi phía tây đảo Hòn Lao. Chùa lưng tựa vào núi, mặt nhìn xuống một thung lũng nhỏ vốn là cánh đồng lúa duy nhất của cả Cù Lao Chàm.

Tên chùa ghép hai chữ: Hải là biển, Tạng là Tam tạng kinh điển. Ý là nơi hội tụ kinh tạng mênh mông như biển cả. Cù Lao Chàm nằm ngay trên tuyến hải thương vào cửa Đại, nên ngoài ngư dân bản địa, thương thuyền các nước theo đạo Phật cũng ghé vào hành lễ cầu nguyện trước khi tiếp tục hành trình. Vì thế chùa thờ cả Phật lẫn thánh thần, chiều theo tín ngưỡng của nhiều lớp người khác nhau cùng lui tới.

Khuôn viên được xây tường đá bao quanh, không phải để giữ của mà để ngăn trăn và rắn độc từ rừng trên đảo bò xuống. Tam quan cao năm mét, rộng một mét rưỡi, dài sáu mét.

Vật quý nhất trong chùa là quả đại hồng chung. Trên thân chuông có khắc một con rồng mang phong cách những năm đầu thời Lê sơ — nghĩa là quả chuông có thể còn có trước cả thời điểm dựng chùa. Chùa hiện không có sư trụ trì; việc hương khói do một cặp vợ chồng già trên đảo trông nom.