Chùa Dơi (Mahatup)

Nam tông Khmer · Cần Thơ

Đường Văn Ngọc Chính, khu vực Chùa Dơi, phường Phú Lợi, thành phố Cần Thơ

Khởi dựng năm 1569; chánh điện bị cháy năm 2007, phục dựng xong tháng 4/2009

Chùa Dơi — tên Khmer là Wath Sêrâytêchô Mahatup, người Kinh và người Hoa đọc trại thành "chùa Mã Tộc" — là ngôi chùa Nam tông Khmer nổi tiếng bậc nhất miền Tây, nằm trong khuôn viên 4ha ở phường Phú Lợi, thành phố Cần Thơ. Chùa được biết đến vì hàng vạn con dơi quạ chọn vườn sao dầu quanh chánh điện làm nơi trú ngụ, và vì bộ mái Khmer bốn lớp chồng lên nhau với các đầu đao chạm rắn Naga. Quần thể gồm chánh điện, sala kiểu nhà rông, các bảo tháp đựng di cốt chư tăng và khu mộ heo năm móng phía sau chùa.

Sử tích

Chùa được ông Thạch Út đứng ra khởi công năm 1569, buổi đầu là một ngôi nhà gỗ lợp lá dừa nước giữa rừng sao dầu. Tên Khmer của chùa là Wath Sêrâytêchô Mahatup; người Kinh và người Hoa quanh vùng đọc chạy chữ *Mahatup* thành "Mã Tộc", nên chùa còn một tên gọi thứ hai ít người biết là chùa Mã Tộc. Tên "chùa Dơi" thì đến từ chính đàn dơi quạ hàng vạn con — loài dơi nặng 1–1,5kg, sải cánh tới 1,5m — chọn những cây sao, cây dầu trong vườn chùa làm chỗ treo mình. Đàn dơi ăn quả nhưng không đụng tới trái chín trong vườn chùa, mà bay đi rất xa để kiếm ăn.

Năm 1960 chùa sửa chữa lớn, dựng lại chánh điện bằng vật liệu kiên cố. Ngày 12/2/1999, Bộ Văn hóa – Thông tin ban hành Quyết định số 05/1999/QĐ-BVHTT xếp hạng chùa Dơi là Di tích Kiến trúc – Nghệ thuật cấp quốc gia.

Năm 2007, một vụ hỏa hoạn làm hư hại nặng ngôi chánh điện. Chánh điện được phục chế lại y như nguyên trạng và hoàn thành vào tháng 4 năm 2009. Lễ hội lớn nhất trong năm ở đây là lễ Kathina, kéo dài từ rằm tháng 9 đến rằm tháng 10 âm lịch.